อถาปิ ตฬากํ คณฺหาถาติ วตฺวา น วฏฺฏตีติ ปฏิกฺขิตฺโต กปฺปิยการโก อตฺถีติ ปุจฺฉิตฺวา นตฺถีติ วุตฺเต อิทํ อสุโก นาม วิจาเรสฺสติ อสุกสฺส วา หตฺเถ มยฺหํ วา หตฺเถ ภวิสฺสติ สงฺโฆ กปฺปิยภณฺฑํ ปริภุญฺชตูติ วทติ วฏฺฏติ ฯ สเจปิ น วฏฺฏตีติ ปฏิกฺขิตฺโต อุทกํ ปริภุญฺชิสฺสนฺติ ภณฺฑกํ โธวิสฺสนฺติ มิคปกฺขิโน ปิวิสฺสนฺตีติ วทติ เอวมฺปิ วฏฺฏติ ฯ อถาปิ น วฏฺฏตีติ ปฏิกฺขิตฺโต วทติ กปฺปิยสีเสน คณฺหาถาติ สาธุ อุปาสก สงฺโฆ ปานียํ ปิวิสฺสติ ภณฺฑกํ โธวิสฺสติ มิคปกฺขิโน ปิวิสฺสนฺตีติ วตฺวา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ ฯ อถาปิ มม ตฬากํ วา โปกฺขรณึ วา สงฺฆสฺส ทมฺมีติ วุตฺเต สาธุ อุปาสก สงฺโฆ ปานียํ ปิวิสฺสตีติ อาทีนิ วตฺวา ปริภุญฺชิตุํ วฏฺฏติเยว ฯ ยทิ ปน ภิกฺขูหิ หตฺถกมฺมํ ยาจิตฺวา สหตฺเถน จ กปฺปิยปฐวึ ขนิตฺวา อุทกปริโภคตฺถาย ตฬากํ การิตํ โหติ ตญฺเจ นิสฺสาย สสฺสํ นิปฺผาเทตฺวา มนุสฺสา วิหาเร กปฺปิยภณฺฑํ เทนฺติ วฏฺฏติ ฯ อถาปิ มนุสฺสาเอว สงฺฆสฺส อุปการตฺถาย สงฺฆิกภูมึ ขนิตฺวา ตํ นิสฺสาย นิปฺผนฺนสสฺสโต กปฺปิยภณฺฑํ เทนฺติ เอตํปิ วฏฺฏติ ฯ อมฺหากํ เอกํ กปฺปิยการกํ ฐเปถาติ วุตฺเต จ ฐเปตุํปิ ลพฺภติ ฯ อถ ปน เต มนุสฺสา ราชพลินา อุปทฺทูตา ปกฺกมนฺติ อญฺเญ ปฏิปชฺชนฺติ น จ ภิกฺขูนํ กิญฺจิ เทนฺติ อุทกํ วาเรตุํ ลพฺภติ ฯ ตญฺจ โข กสิกมฺมกาเลเยว น สสฺสกาเล ฯ สเจ เต วทนฺติ นนุ ภนฺเต ปุพฺเพปิ มนุสฺสา อิมํ นิสฺสาย สสฺสํ อกํสูติ ตโต วตฺตพฺพา เต สงฺฆสฺส อิมญฺจ อิมญฺจ อุปการํ อกํสุ อิทญฺจ อิทญฺจ กปฺปิยภณฺฑํปิ อกํสูติ ฯ สเจ เต วทนฺติ มยํปิ ทสฺสามาติ เอวํ วฏฺฏติ ฯ สเจ ปน โกจิ อพฺยตฺโต อกปฺปิยโวหาเรน ตฬากํ ปฏิคฺคณฺหาติ วา กาเรติ วา ตํ ภิกฺขูหิ น ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ ตํ นิสฺสาย ลทฺธกปฺปิยภณฺฑํปิ อกปฺปิยเมว ฯ สเจ ภิกฺขูหิ ปริจฺจตฺตภาวํ ญตฺวา สามิโก วา ตสฺส ปุตฺตธีตโร วา อญฺโญ วา โกจิ วํเส อุปฺปนฺโน ปุน กปฺปิยโวหาเรน เทติ วฏฺฏติ ฯ อุปจฺฉินฺเน กุลวํเส โย ตสฺส ชนปทสฺส สามิโก โส อจฺฉินฺทิตฺวา ปุน เทติ จิตฺตลตาปพฺพเต ภิกฺขุนา นีหฏอุทกวาหกํ อนุฬา นาม ราชมเหสี วิย เอวํปิ วฏฺฏติ ฯ กปฺปิยโวหาเรปิ อุทกวเสน ปฏิคฺคหิตตฬาเก สุทฺธจิตฺตานํ มตฺติกุทฺธรณปาลิพนฺธนาทีนิ ปุน กาตุํ วฏฺฏติ ฯ ตํ นิสฺสาย ปน สสฺสํ กโรนฺเต ทิสฺวา กปฺปิยการกํ ฐเปตุํ น วฏฺฏติ ฯ ยทิ เต สยเมว กปฺปิยภณฺฑํ เทนฺติ คเหตพฺพํ โน เจ เทนฺติ น โจเทตพฺพํ น สาเรตพฺพํ ฯ ปจฺจยวเสน ปฏิคฺคหิตตฬาเก กปฺปิยการกํ ฐเปตุํ วฏฺฏติ ฯ มตฺติกุทฺธรณปาลิพนฺธนาทีนิ ปน กาตุํ น วฏฺฏติ สเจ กปฺปิยการกา สยเมว กโรนฺติ วฏฺฏติ ฯ อพฺยตฺเตน ลชฺชิภิกฺขุนา การาปิเตสุ กิญฺจาปิ ปฏิคฺคหเณ กปฺปิยํ ภิกฺขุสฺส ปโยคปจฺจยา อุปฺปนฺเนน มิสฺสกตฺตา วิสคตปิณฺฑปาโต วิย อกปฺปิยมํสรสมิสฺสโภชนํ วิย จ ทุปฺปริโภคํ โหติ สพฺเพสํ อกปฺปิยเมว ฯ สเจ ปน อุทกสฺส โอกาโส อตฺถิ ตฬากสฺส ปาลิ ถิรา ยถา พหุํ อุทกํ คณฺหาติ เอวํ กโรหิ ตีรสมีเป อุทกํ กโรหีติ เอวํ อุทกเมว วิจาเรตุํ วฏฺฏติ ฯ อุทฺธเน อคฺคึ นิปาเตนฺติ อุทกกมฺมํ ลพฺภตุ อุปาสกาติ วตฺตุํ วฏฺฏติ ฯ สสฺสํ กตฺวา อาหรถาติ วตฺตุํ ปน น วฏฺฏติ ฯ สเจ ปน ตฬาเก อติพหุํ อุทกํ ทิสฺวา ปสฺสโต วา ปิฏฺฐิโต วา มาติกํ นีหราเปติ วนํ ฉินฺทาเปตฺวา เกทาเร การาเปติ โปราณเกทาเรสุ วา ปกติภาคํ อคฺคเหตฺวา อติเรกํ คณฺหาติ อกาลสสฺเส นวสสฺเส วา อปริจฺฉินฺนภาเค เอตฺตเก กหาปเณ เทถาติ กหาปเณ อุฏฺฐาเปติ สพฺเพสํ อกปฺปิยํ ฯ โย ปน กสถ วปถาติ อวตฺวา เอตฺตกาย ภูมิยา เอตฺตโก นาม ภาโคติ เอวํ ภูมึ วา ปติฏฺฐเปติ เอตฺตเก ภูมิภาเค อมฺเหหิ สสฺสํ กตํ เอตฺตกํ นาม ภาคํ คณฺหาถาติ วทนฺเตสุ กสเกสุ ภูมิปฺปมาณคหณตฺถํ รชฺชุยา วา ทณฺเฑน วา มินาติ ขเล วา ฐตฺวา รกฺขติ ขลโต วา นีหราเปติ โกฏฺฐาคาเร วา ปฏิสาเมติ ตสฺเสว ตํ อกปฺปิยํ ฯ สเจ กสกา กหาปเณ อาหริตฺวา อิเม สงฺฆสฺส อาหฏาติ วทนฺติ อญฺญตโร จ ภิกฺขุ น สงฺโฆ กหาปเณ ขาทตีติ สญฺญาย เอตฺตเกหิ กหาปเณหิ สาฏเก อาหร เอตฺตเกหิ ยาคุอาทีนิ สมฺปาเทหีติ วทติ ยนฺเต อาหรนฺติ สพฺเพสํ อกปฺปิยํ ฯ กสฺมา ฯ กหาปณานํ วิจาริตตฺตา ฯ สเจ ธญฺญํ อาหริตฺวา อิทํ สงฺฆสฺส อาหฏนฺติ วทนฺติ อญฺญตโร จ ภิกฺขุ ปุริมนเยเนว เอตฺตเกหิ วีหีหิ อิทญฺจีทญฺจ อาหรถาติ วทติ ยํ เต อาหรนฺติ ตสฺเสว อกปฺปิยํ ฯ กสฺมา ฯ ธญฺญสฺส วิจาริตตฺตา ฯ สเจ ตณฺฑุลํ วา อปรณฺณํ วา อาหริตฺวา อิมํ สงฺฆสฺส อาหฏนฺติ วทนฺติ ฯ อญฺญตโร จ ภิกฺขุ ปุริมนเยเนว เอตฺตเกหิ ตณฺฑุเลหิ อิทญฺจีทญฺจ อาหรถาติ วทติ ยํ เต อาหรนฺติ สพฺเพสํ กปฺปิยํ ฯ กสฺมา ฯ กปฺปิยานํ ตณฺฑุลาทีนํ วิจาริตตฺตา ฯ กยวิกฺกเยปิ อนาปตฺติ กปฺปิยการกสฺส อาจิกฺขิตตฺตา ฯ ปุพฺเพ ปน จิตฺตลตาปพฺพเต เอโก ภิกฺขุ จตุสฺสาลทฺวาเร อโห วต เสฺว สงฺฆสฺส เอตฺตกปฺปมาเณ ปูเว ปเจยฺยุนฺติ อารามิกานํ สญฺญาชนนตฺถํ ภูมิยํ มณฺฑลํ อกาสิ ฯ ตํ ทิสฺวา เฉโก อารามิโก ตเถว กตฺวา ทุติยทิวเส เภริยา อาโกฏฺฏิตาย สนฺนิปติเต สงฺเฆ ปูวํ คเหตฺวา สงฺฆตฺเถรํ อาห ภนฺเต อมฺเหหิ อิโต ปุพฺเพ เนว ปิตูนํ น ปิตามหานํ เอวรูปํ สุตปุพฺพํ เอเกน อยฺเยน จตุสฺสาลทฺวาเร ปูวตฺถาย สญฺญาย กตา อิโตทานิ ปภูติ อยฺยา อตฺตโน อตฺตโน จิตฺตานุรูปํ วทนฺตุ อมฺหากํปิ ผาสุวิหาโร ภวิสฺสตีติ ฯ มหาเถโร ตโตว นิวตฺติ ฯ เอเกน ภิกฺขุนาปิ ปูโว น คหิโต ฯ เอวํ ปุพฺเพ ตตฺรุปฺปาทํปิ น ปริภุญฺชึสุ ฯ ตสฺมา

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๓๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร”