ตตฺถ เทฺว ปตฺตสฺส อธิฏฺฐานา กาเยน วา อธิฏฺฐาติ วาจาย วา อธิฏฺฐาติ ฯ เตสํ วเสน อธิฏฺฐหนฺเตน อิมํ ปตฺตํ ปจฺจุทฺธรามีติ วา เอตํ ปตฺตํ ปจฺจุทฺธรามีติ วา เอวํ สมฺมุเข วา ปรมฺมุเข วา ฐิตํ ปุราณปตฺตํ ปจฺจุทฺธริตฺวา อญฺญสฺส วา ทตฺวา นวปตฺตํ ยตฺถกตฺถจิ ฐิตํ หตฺเถน ปรามสิตฺวา อิมํ ปตฺตํ อธิฏฺฐามีติ จิตฺเตน อาโภคํ กตฺวา กายวิการํ กโรนฺเตน กาเยน วา อธิฏฺฐาตพฺโพ วจีเภทํ กตฺวา วาจาย วา อธิฏฺฐาตพฺโพ ฯ ตตฺร ทุวิธํ อธิฏฺฐานํ ฯ สเจ หตฺถปาเส โหติ อิมํ ปตฺตํ อธิฏฺฐามีติ วาจา ภินฺทิตพฺพา ฯ อถ อนฺโตคพฺเภ วา อุปริปาสาเท วา สามนฺตวิหาเร วา โหติ ฐปิตฏฺฐานํ สลฺลกฺเขตฺวา เอตํ ปตฺตํ อธิฏฺฐามีติ วาจา ภินฺทิตพฺพา ฯ อธิฏฺฐหนฺเตน ปน เอกเกน อธิฏฺฐาตุํปิ วฏฺฏติ ฯ อญฺญสฺส สนฺติเก อธิฏฺฐาตุํปิ วฏฺฏติ ฯ อญฺญสฺส สนฺติเก อยมานิสํโส ฯ สจสฺส อธิฏฺฐิโต นุโข เม โนติ วิมติ อุปฺปชฺชติ อิตโร สาเรตฺวา วิมตึ ฉินฺทิสฺสติ ฯ สเจ โกจิ ทส ปตฺเต ลภิตฺวา สพฺเพว อตฺตนาว ปริภุญฺชิตุกาโม โหติ น สพฺเพ อธิฏฺฐาตพฺพา ฯ เอกํ ปตฺตํ อธิฏฺฐาย ปุนทิวเส ตํ ปจฺจุทฺธริตฺวา อญฺโญ อธิฏฺฐาตพฺโพ ฯ เอเตน อุปาเยน วสฺสสตํปิ ปริหริตุํ สกฺกา ฯ เอวํ อปฺปมตฺตสฺส ภิกฺขุโน สิยา อธิฏฺฐานวิชหนนฺติ ฯ สิยาติ ฯ สเจ หิ อยํ ปตฺตํ อญฺญสฺส วา เทติ วิพฺภมติ วา สิกฺขํ วา ปจฺจกฺขาติ กาลํ วา กโรติ ลิงฺคํ วาสฺส ปริวตฺตติ ปจฺจุทฺธรติ วา ปตฺเต วา ฉิทฺทํ โหติ อธิฏฺฐานํ วิชหติ ฯ วุตฺตํปิ เจตํ

ทินฺนวิพฺภนฺตปจฺจกฺขา กาลกฺริยกเตน จ

ลิงฺคปจฺจุทฺธรา เจว ฉิทฺเทน ภวติ สตฺตมนฺติ ฯ โจราหรณวิสฺสาสคฺคาเหหิปิ วิชหติเยว ฯ กิตฺตเกน ฉิทฺเทน อธิฏฺฐานํ ภิชฺชติ ฯ เยน กงฺคุสิฏฺฐํ นิกฺขมติ เจว ปวิสติ จ ฯ อิทํ หิ สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ ลามกธญฺญสิฏฺฐํ ฯ ตสฺมึ อยจุณฺเณน วา อาณิยา วา ปฏิปากติเก กเต ทสาหพฺภนฺตเร ปุน อธิฏฺฐาตพฺโพ ฯ อยนฺตาว อนฺโตทสาหํ อธิฏฺเฐติ วิกปฺเปตีติ เอตฺถ อธิฏฺฐาเน วินิจฺฉโย ฯ

วิกปฺปเน ปน เทฺว วิกปฺปนา สมฺมุขา วิกปฺปนา จ ปรมฺมุขา วิกปฺปนา จ ฯ กถํ สมฺมุขา วิกปฺปนา โหติ ฯ ปตฺตานํ เอกพหุภาวํ สนฺนิหิตาสนฺนิหิตภาวญฺจ ญตฺวา อิมํ ปตฺตนฺติ วา อิเม ปตฺเตติ วา เอตํ ปตฺตนฺติ วา เอเต ปตฺเตติ วา วตฺวา ตุยฺหํ วิกปฺเปมีติ วตฺตพฺพํ ฯ อยเมกา สมฺมุขา วิกปฺปนา ฯ เอตฺตาวตา นิเธตุํ วฏฺฏติ ปริภุญฺชิตุํ ปน วิสฺสชฺเชตุํ วา อธิฏฺฐาตุํ วา น วฏฺฏติ ฯ มยฺหํ สนฺตกํ ปริภุญฺช วา วิสฺสชฺเชหิ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรหีติ เอวํ ปน วุตฺเต ปจฺจุทฺธาโร นาม โหติ ฯ ตโต ปภูติ ปริโภคาทโยปิ วฏฺฏนฺติ ฯ อปโร นโย ฯ ตเถว ปตฺตานํ เอกพหุภาวํ สนฺนิหิตาสนฺนิหิตภาวญฺจ ญตฺวา ตสฺเสว ภิกฺขุโน สนฺติเก อิมํ ปตฺตนฺติ วา อิเม ปตฺเตติ วา เอตํ ปตฺตนฺติ วา เอเต ปตฺเตติ วา วตฺวา ปญฺจสุ สหธมฺมิเกสุ อญฺญตรสฺส อตฺตนา อภิรุจิตสฺส ยสฺส กสฺสจิ นามํ คเหตฺวา ติสฺสสฺส ภิกฺขุโน วิกปฺเปมีติ วา ติสฺสาย ภิกฺขุนิยา สิกฺขมานาย ติสฺสสฺส สามเณรสฺส ติสฺสาย สามเณริยา วิกปฺเปมีติ วา วตฺตพฺพํ ฯ อยํ อปราปิ สมฺมุขา วิกปฺปนา ฯ เอตฺตาวตา นิเธตุํ วฏฺฏติ ปริโภคาทีสุ ปน เอกํปิ น วฏฺฏติ ฯ เตน ปน ภิกฺขุนา ติสฺสสฺส ภิกฺขุโน สนฺตกํ ฯเปฯ ติสฺสาย สามเณริยา สนฺตกํ ปริภุญฺช วา วิสฺสชฺเชหิ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรหีติ วุตฺเต ปจฺจุทฺธาโร นาม โหติ ฯ ตโต ปภูติ ปริโภคาทโยปิ วฏฺฏนฺติ ฯ กถํ ปรมฺมุขา วิกปฺปนา โหติ ฯ ปตฺตานํ ตเถว เอกพหุภาวํ สนฺนิหิตาสนฺนิหิตภาวญฺจ ญตฺวา อิมํ ปตฺตนฺติ วา อิเม ปตฺเตติ วา เอตํ ปตฺตนฺติ วา เอเต ปตฺเตติ วา วตฺวา ตุยฺหํ วิกปฺปนตฺถาย ทมฺมีติ วตฺตพฺพํ ฯ เตน วตฺตพฺโพ โก เต มิตฺโต วา สนฺทิฏฺโฐ วาติ ฯ ตโต อิตเรน ปุริมนเยเนว ติสฺโส ภิกฺขูติ วา ฯเปฯ ติสฺสา สามเณรีติ วา วตฺตพฺพํ ฯ ปุน เตน ภิกฺขุนา อหํ ติสฺสสฺส ภิกฺขุโน ทมฺมีติ วา ฯเปฯ ติสฺสาย สามเณริยา ทมฺมีติ วา วตฺตพฺพํ ฯ อยํ ปรมฺมุขา วิกปฺปนา ฯ เอตฺตาวตา นิเธตุํ วฏฺฏติ ปริโภคาทีสุ ปน เอกํปิ น วฏฺฏติ ฯ เตน ภิกฺขุนา ทุติยสมฺมุขาวิกปฺปนายํ วุตฺตนเยเนว อิตฺถนฺนามสฺส สนฺตกํ ปริภุญฺช วา วิสฺสชฺเชหิ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรหีติ วุตฺเต ปจฺจุทฺธาโร นาม โหติ ฯ ตโต ปภูติ ปริโภคาทโยปิ วฏฺฏนฺติ ฯ อิมาสํ ปน ทฺวินฺนํ วิกปฺปนานํ นานากรณํ อวเสโส จ วณฺณนากฺกโม สพฺโพ ปฐมกฐินสิกฺขาปทวณฺณนายํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ สทฺธึ สมุฏฺฐานาทีหีติ ฯ