อนุญฺญาตา ฯ มํเสสุ หิ ทส มนุสฺสหตฺถิอสฺสสุนขอหิสีห- พฺยคฺฆทีปิอจฺฉตรจฺฉานํ มํสานิ อกปฺปิยานิ ฯ วสาสุ เอกา มนุสฺสวสา ฯ ขีราทีสุ อกปฺปิยนฺนาม นตฺถิ ฯ อนุปสมฺปนฺเนหิ กตนิพฺพฏฺฏิตวสาเตลํ ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคหิตํ ปุเรภตฺตํ สามิสํปิ วฏฺฏติ ฯ ปจฺฉาภตฺตโต ปฏฺฐาย สตฺตาหํ นิรามิสเมว วฏฺฏติ ฯ ยํ ปน ตตฺถ สุขุมรชสทิสํ มํสํ วา นหารุํ วา อฏฺฐิ วา โลหิตํ วา โหติ ตํ อพฺโพหาริกํ ฯ สเจ ปน วสํ ปฏิคฺคเหตฺวา สยํ กโรติ ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคเหตฺวา ปจิตฺวา ปริสฺสาเวตฺวา สตฺตาหํ นิรามิสปริโภเคน ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ นิรามิสปริโภคํ หิ สนฺธาย อิทํ วุตฺตํ กาเล ปฏิคฺคหิตํ กาเล นิปฺปกฺกํ กาเล สํสคฺค ๑- เตลปริโภเคน ปริภุญฺชิตุนฺติ ๒- ฯ ตตฺราปิ อพฺโพหาริกเมว ฯ ปจฺฉาภตฺตํ ปน ปฏิคฺคเหตุํ วา ตาเปตุํ วา น วฏฺฏติเยว ฯ วุตฺตํ เหตํ วิกาเล เจ ภิกฺขเว ปฏิคฺคหิตํ วิกาเล นิปฺปกฺกํ วิกาเล สํสคฺคํ ตํ เจ ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ติณฺณํ ทุกฺกฏานํ กาเล เจ ภิกฺขเว ปฏิคฺคหิตํ วิกาเล นิปฺปกฺกํ วิกาเล สํสคฺคํ ตํ เจ ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทฺวินฺนํ ทุกฺกฏานํ กาเล เจ ภิกฺขเว ปฏิคฺคหิตํ กาเล นิปฺปกฺกํ วิกาเล สํสคฺคํ ตํ เจ ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส กาเล เจ ภิกฺขเว ปฏิคฺคหิตํ กาเล นิปฺปกฺกํ กาเล สํสคฺคํ ตํ เจ ปริภุญฺเชยฺย อนาปตฺตีติ ๓- ฯ อุปติสฺสตฺเถรํ ปน อนฺเตวาสิกา ปุจฺฉึสุ ภนฺเต สปฺปินวนีตวสานิ เอกโต ปจิตฺวา

น วฏฺฏนฺติ อาวุโสติ ฯ เถโร กิเรตฺถ ปกฺกเตลกสเฏ วิย กุกฺกุจฺจายติ ฯ ตโต นํ อุตฺตรึ ปุจฺฉึสุ ภนฺเต นวนีเต ทธิคุฬิกา วา ตกฺกวินฺทุ วา โหติ เอตํ วฏฺฏตีติ ฯ เอตมฺปิ อาวุโส น วฏฺฏตีติ ฯ ตโต นํ อาหํสุ ภนฺเต เอกโต ปจิตฺวา สํสคฺคานิ เตชวนฺตานิ โหนฺติ โรคํ นิคฺคณฺหนฺตีติ ฯ สาธาวุโสติ เถโร สมฺปฏิจฺฉิ ฯ มหาสุมตฺเถโร ปนาห กปฺปิยมํสวสา สามิสปริโภเค วฏฺฏติ อิตรา นิรามิสปริโภเค วฏฺฏตีติ ฯ มหาปทุมตฺเถโร ปน อิทํ กินฺติ ปฏิกฺขิปิตฺวา นนุ วาตาพาธิกา ภิกฺขู ปญฺจมูลกสาวยาคุยํ อจฺฉสูกรเตลาทีนิ ปกฺขิปิตฺวา ยาคุํ ปิวนฺติ สา เตชุสฺสทตฺตา โรคํ นิคฺคณฺหาตีติ วตฺวา วฏฺฏตีติ อาห ฯ มธุ นาม มกฺขิกามธูติ มธุกรีหิ นาม มธุมกฺขิกาหิ ขุทฺทกมกฺขิกาหิ ภมรมกฺขิกาหิ จ กตํ มธุ ฯ ตํ ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคหิตํ ปุเรภตฺตํ สามิสปริโภคํปิ วฏฺฏติ ฯ ปจฺฉาภตฺตโต ปฏฺฐาย สตฺตาหํ นิรามิสปริโภคเมว วฏฺฏติ ฯ สตฺตาหาติกฺกเม สเจ สิเลสสทิสํ มหามธุ ขณฺฑาขณฺฑํ กตฺวา ฐปิตํ อิตรํ วา นานาภาชเนสุ วตฺถุคณนาย นิสฺสคฺคิยานิ ฯ สเจ เอกเมว ขณฺฑํ เอกภาชเน วา อิตรํ เอกเมว นิสฺสคฺคิยํ ฯ อุคฺคหิตกํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ อรุมกฺขนาทีสุ อุปเนตพฺพํ ฯ มธุปฏลํ วา มธุสิฏฺฐกํ วา สเจ มธุนา อมกฺขิตํ ปริสุทฺธํ ยาวชีวิกํ ฯ มธุมกฺขิตํ ปน มธุคติกเมว ฯ จิริกา นาม สปกฺขา ทีฆมกฺขิกา ตุมฺพลนามิกา จ อฏฺฐิปกฺขา กาฬมหาภมรา โหนฺติ ฯ เตสํ อาสเยสุ นิยฺยาสสทิสํ มธุ โหติ ฯ ตํ ยาวชีวิกํ ฯ ผาณิตนฺนาม อุจฺฉุมฺหา นิพฺพตฺตนฺติ อุจฺฉุรสํ อุปาทาย อปกฺกา วา อวตฺถุกปกฺกา วา สพฺพาปิ อวตฺถุกา อุจฺฉุวิกติ ผาณิตนฺติ เวทิตพฺพา ฯ ตํ ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคหิตํ ปุเรภตฺตํ สามิสํปิ วฏฺฏติ ฯ ปจฺฉาภตฺตโต ปฏฺฐาย สตฺตาหํ นิรามิสเมว วฏฺฏติ ฯ สตฺตาหาติกฺกเม วตฺถุคณนาย นิสฺสคฺคิยํ ฯ พหูปิ ปิณฺฑา จุณฺเณตฺวา เอกภาชเน ปกฺขิตฺตา โหนฺติ ฆนสนฺนิเวสา เอกเมว นิสฺสคฺคิยํ ฯ อุคฺคหิตกํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ ฯ ฆรธูปนาทีสุ อุปเนตพฺพํ ฯ ปุเรภตฺตํ ปฏิคฺคหิเตน อปริสฺสาวิตอุจฺฉุรเสน กตผาณิตํ สเจ อนุปสมฺปนฺเนน กตํ สามิสํปิ วฏฺฏติ ฯ สยํ กตํ นิรามิสเมว วฏฺฏติ ฯ ปจฺฉาภตฺตโต ปฏฺฐาย ปน สวตฺถุกปฏิคฺคหิตตฺตา อนชฺโฌหรณียํ ฯ สตฺตาหาติกฺกเมปิ อนาปตฺติ ฯ ปจฺฉาภตฺตํ อปริสฺสาวิตปฏิคฺคหิเตน กตํปิ อนชฺโฌหรณียเมว ฯ สตฺตาหาติกฺกเมปิ อนาปตฺติ ฯ เอส นโย อุจฺฉุํ ปฏิคฺคเหตฺวา กตผาณิเตปิ ฯ ปุเรภตฺตํ ปน ปริสฺสาวิตปฏิคฺคหิเตน กตํ สเจ อนุปสมฺปนฺเนน กตํ ปุเรภตฺตํ สามิสํปิ วฏฺฏติ ฯ ปจฺฉาภตฺตโต ปฏฺฐาย สตฺตาหํ นิรามิสเมว ฯ สยํ กตํ ปุเรภตฺตํปิ นิรามิสเมว ปจฺฉาภตฺตโต ปฏฺฐาย สตฺตาหํ นิรามิสเมว ฯ ปจฺฉาภตฺตํ ปริสฺสาวิตปฏิคฺคหิเตน กตํ ปน นิรามิสเมว สตฺตาหํ วฏฺฏติ ฯ อุคฺคหิตกํ วุตฺตนยเมว ฯ ฌามอุจฺฉุผาณิตํ วา โกฏฺฏิตอุจฺฉุผาณิตํ วา ปุเรภตฺตเมว วฏฺฏตีติ มหาอฏฺฐกถายํ วุตฺตํ ฯ มหาปจฺจริยํ ปน เอตํ สวตฺถุกปกฺกํ วฏฺฏติ โน วฏฺฏตีติ ปุจฺฉํ กตฺวา อุจฺฉุผาณิตํ ปจฺฉาภตฺตํ โน วฏฺฏนกนฺนาม นตฺถีติ วุตฺตํ ฯ ตํ ยุตฺตํ ฯ สีโตทเกน กตํ มธุกปุปฺผผาณิตํ ปุเรภตฺตํ สามิสํปิ วฏฺฏติ ปจฺฉาภตฺตโต ปฏฺฐาย สตฺตาหํ นิรามิสเมว ฯ สตฺตาหาติกฺกเม วตฺถุคณนาย ทุกฺกฏํ ฯ ขีรํ ปกฺขิปิตฺวา กตํ มธุกผาณิตํ ปน ยาวกาลิกํ ฯ ขณฺฑสกฺกรํ ปน ขีรชลิกํ อปเนตฺวา อปเนตฺวา โสเธนฺติ ตสฺมา ตํ วฏฺฏติ ฯ มธุกปุปฺผํ ปน ปุเรภตฺตํปิ อลฺลํ วฏฺฏติ ภชฺชิตํ วฏฺฏติ ภชฺชิตฺวา ติลาทีหิ มิสฺสํ วา อมิสฺสํ วา กตฺวา โกฏฺฏิตํ วฏฺฏติ ฯ ยทิ ปน ตํ คเหตฺวา เมรยตฺถาย โยเชนฺติ โยชิตํ พีชโต ปฏฺฐาย น วฏฺฏติ ฯ กทลี ขชฺชูรีอมฺพลพุชปนสจิญฺจาทีนํ สพฺเพสํ ยาวกาลิกผลานํ ผาณิตํ ยาวกาลิกเมว ฯ มริจิปกฺเกหิ ผาณิตํ กโรนฺติ ตํ ยาวชีวิกํ ฯ ตานิ ปฏิคฺคเหตฺวาติ สเจ สพฺพานิปิ ปฏิคฺคเหตฺวา เอกฆเฏ อวินิพฺโภคานิ กตฺวา นิกฺขิปติ สตฺตาหาติกฺกเม เอกเมว นิสฺสคฺคิยํ วินิพฺภุตฺเตสุ ปญฺจ ฯ สตฺตาหํ ปน อนติกฺกมิตฺวา คิลาเนนปิ อคิลาเนนปิ วุตฺตนเยน ยถาสุขํ ปริภุญฺชิตพฺพํ ฯ

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๖๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทที่ ๓ เรื่องพระปิลินทวัจฉเถระ [ว่าด้วย เภสัช]”