อฏฺฐกถาจริยา หิ พุทฺธสฺส อธิปฺปายํ ชานนฺติ ฯ อิมินาปิ เจตํ ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ฯ อญฺญตฺร ภิกฺขุสมฺมติยาติ หิ วุตฺตํ ฯ ภิกฺขุสมฺมติยา จ อาโรจนํ อายตึ สํวรตฺถาย ปุน ตถารูปํ อาปตฺตึ อนาปชฺชนตฺถาย ภควตา อนุญฺญาตํ น จ ตสฺส ภิกฺขุโน อวณฺณมตฺตปฺปากาสนตฺถาย น จ สาสเน ตสฺส ปติฏฺฐานิเสธนตฺถาย น จ ปาราชิกํ อาปนฺนสฺส ปุน ตถารูปาย อาปตฺติยา อนาปชฺชเนน ภิกฺขุภาโว นาม อตฺถิ ตสฺมา ปาราชิกานิ ทุฏฺฐุลฺลสทฺททสฺสนตฺถํ วุตฺตานิ สงฺฆาทิเสสํ ปน อิธาธิปฺเปตนฺติ ยํ อฏฺฐกถาสุ วุตฺตํ ตํ สุวุตฺตํ ฯ {๘๐} อตฺถิ ภิกฺขุสมฺมติ อาปตฺติปริยนฺตาติ อาทีสุ ปน ยา อยํ ภิกฺขุสมฺมติ วุตฺตา สา น กตฺถจิ อาคตา อิธ วุตฺตตฺตาเยว ปน อภิณฺหาปตฺติกํ ภิกฺขุํ ทิสฺวา เอวเมส ปเรสุ หิโรตฺตปฺเปนาปิ อายตึ สํวรํ อาปชฺชิสฺสตีติ ตสฺส ภิกฺขุโน หิเตสิตาย ติกฺขตฺตุํ อปโลเกตฺวา สงฺเฆน กาตพฺพาติ เวทิตพฺพา ฯ

{๘๒} อทุฏฺฐุลฺลํ อาปตฺตึ อาโรเจติ อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ปญฺจปิ อาปตฺติกฺขนฺเธ อาโรเจนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ฯ มหาปจฺจริยํ ปาราชิกํ อาโรเจนฺตสฺสาปิ ทุกฺกฏเมว วุตฺตํ ฯ อนุปสมฺปนฺนสฺส ทุฏฺฐุลฺลํ วา อทุฏฺฐุลฺลํ วา อชฺฌาจารนฺติ เอตฺถ อาทิโต ปญฺจ สิกฺขาปทานิ ทุฏฺฐุลฺโล นาม อชฺฌาจาโร เสสานิ อทุฏฺฐุลโล ฯ สุกฺกวิสฏฺฐิกายสํสคฺคทุฏฺฐุลฺลอตฺตกามา ปนสฺส อชฺฌาจาโร นามาติ วุตฺตํ ฯ

{๘๓} วตฺถุํ อาโรเจตีติ อยํ สุกฺกวิสฏฺฐึ อาปนฺโน กายสํสคฺคํ อาปนฺโน ทุฏฺฐุลฺลํ อาปนฺโน อตฺตกามํ อาปนฺโนติ เอวํ วทนฺตสฺส อนาปตฺติ ฯ อาปตฺตึ อาโรเจตีติ อยํ ปาราชิกํ อาปนฺโน สงฺฆาทิเสสํ อาปนฺโน ถุลฺลจฺจยํ อาปนฺโน ปาจิตฺติยํ ปาฏิเทสนียํ ทุกฺกฏํ ทุพฺภาสิตํ อาปนฺโนติ วทติ อนาปตฺติ ฯ อยํ อสุจึ โมเจตฺวา สงฺฆาทิเสสํ อาปนฺโนติ อาทินา นเยน วตฺถุนา สทฺธึ อาปตฺตึ ฆเฏตฺวา อาโรเจนฺตสฺเสว อาปตฺติ ฯ เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว ฯ ติสมุฏฺฐานํ กายจิตฺตโต วาจาจิตฺตโต กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ กิริยา สญฺญาวิโมกฺขํ สจิตฺตกํ โลกวชฺชํ กายกมฺมํ วจีกมฺมํ อกุสลจิตฺตํ ทุกฺขเวทนนฺติ ฯ