สิกขาบทที่ ๔ เรื่องภิกษุมากรูป

{108} Catutthasikkhāpade. Hemantike kāleti hemantakāle himapātasamaye. Kāyaṃ otāpentāti mañcapīṭhādīsu nisinnā bālātapena kāyaṃ otāpentā. Kāle ārociteti yāgubhattādīsu yassa kassaci kāle ārocite. Ovuṭṭhaṃ hotīti himavassena ovuṭṭhaṃ tintaṃ hoti. {110} Avassikasaṅketeti vassikavassānaṃ māsāti evaṃ appaññatte cattāro hemantike cattāro ca gimhake aṭṭha māseti attho. Maṇḍape vāti sākhāmaṇḍape vā padaramaṇḍape vā. Rukkhamūle vāti yassa kassaci rukkhassa heṭṭhā. Yattha Kākā vā kulalā vā na ūhadantīti yattha dhuvasannivāsena kulāvake katvā vasamānā ete kākakulalā vā aññe vā sakuṇā taṃ senāsanaṃ na ūhadanti tādise rukkhamūle nikkhipituṃ anujānāmīti tasmā yattha gocarappasutā sakuṇā vissamitvā gacchanti tassa rukkhassa mūle nikkhipituṃ vaṭṭati. Yasmiṃ pana dhuvasannivāsena kulāvake katvā vasanti tassa rukkhassa mūle na nikkhipitabbaṃ. Aṭṭha māseti vacanato yesu janapadesu vassakāle devo na vassati tesupi janapadesu cattāro māse nikkhipituṃ na vaṭṭatiyeva. Avassikasaṅketeti vacanato yattha hemante devo vassati tattha hemantepi ajjhokāse nikkhipituṃ na vaṭṭati gimhe pana sabbattha vigatavalāhakaṃ visuddhaṃ nabhaṃ hoti evarūpe kāle kenacideva karaṇīyena ajjhokāse mañcapīṭhaṃ nikkhipituṃ vaṭṭati. Abbhokāsikenāpi vattaṃ jānitabbaṃ. Tassa hi sace puggalikamañco atthi tattheva sayitabbaṃ. Saṅghikaṃ gaṇhantena vettena vā vākena vā vītamañco gahetabbo. Tasmiṃ asati purāṇamañcako gahetabbo. Tasmiṃ asati navavāyimo vā onaddhako vā gahetabbo gahetvā ca pana ahaṃ ukkaṭṭharukkhamūliko ukkaṭṭhaabbhokāsikoti cīvarakuṭiṃpi akatvā asamaye ajjhokāse vā rukkhamūle vā taṃ paññāpetvā nipajjituṃ na vaṭṭati. Sace pana catugguṇenapi cīvarena katakuṭiṃ atementaṃ rakkhituṃ na sakkoti sattāhavaddalikādīni bhavanti bhikkhuno kāyānugatikattā vaṭṭati. Araññe paṇṇakuṭīsu vasantānaṃ Sīlasampadāya pasannacittā manussā navamañcapīṭhaṃ denti saṅghikaparibhogena paribhuñjathāti. Vasitvā gacchantehi sāmantavihāre sabhāgabhikkhūnaṃ pesetvā gantabbaṃ. Sabhāgānaṃ abhāve anovassake nikkhipitvā gantabbaṃ. Anovassake asati rukkhe laggetvā gantabbaṃ. Cetiyaṅgaṇe sammajjaniṃ gahetvā bhojanasālaṅgaṇaṃ vā uposathāgāraṅgaṇaṃ vā pariveṇadivāṭṭhānaaggisālādīsu vā aññataraṃ sammajjitvā dhovitvā koṭṭetvā puna sammajjanī mālakeyeva ṭhapetabbā. Uposathāgārādīsu aññatarasmiṃ gahetvā avasesāni sammajjantassāpi eseva nayo. Yo pana bhikkhācāramaggaṃ sammajjanto gantukāmova hoti tena sammajjitvā sace antarāmagge sālā atthi tattha ṭhapetabbā. Sace natthi balāhakānaṃ anuṭṭhatabhāvaṃ sallakkhetvā yāvāhaṃ gāmato nikkhamāmi tāva na vassissatīti jānantena yattha katthaci nikkhipitvā puna paccāgacchantena pākatikaṭṭhāne ṭhapetabbā. Sace vassissatīti jānanto ajjhokāse ṭhapeti dukkaṭanti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Sace pana tatra tatreva sammajjanatthāya sammajjanī nikkhittā hoti taṃ taṃ ṭhānaṃ sammajjitvā tattha tattheva nikkhipituṃ vaṭṭati. Āsanasālaṃ sammajjantena vattaṃ jānitabbaṃ. Tatrīdaṃ vattaṃ. Majjhato paṭṭhāya pādaṭṭhānabhimukhā vālikā haritabbā. Kacavaraṃ hatthehi gahetvā bahi chaḍḍetabbaṃ. {111} Masārakoti mañcapāde vijjhitvā tattha aṭaniyo pavesetvā kato. Bundhikābaddhoti aṭanīhi mañcapāde ḍaṃsāpetvā pallaṅkasaṅkhepena kato. Kulīrapādakoti Assameṇḍakādīnaṃ pādasadisehi pādehi kato. Yo vā pana koci vaṅkapādako ayaṃ vuccati kulīrapādako. Āhaccapādakoti ayaṃ pana āhaccapādako nāma mañco aṅge vijjhitvā kato hotīti evaṃ parato pāliyaṃyeva vutto. Tasmā aṭaniyo vijjhitvā tattha pādasikhaṃ pavesetvā upari āṇiṃ datvā katamañco āhaccapādakoti veditabbo. Pīṭhepi eseva nayo. Anto saṃveṭhetvā baddhaṃ hotīti heṭṭhā ca upari ca vitthataṃ majjhe saṅkhittaṃ paṇavasaṇṭhānaṃ katvā baddhaṃ hoti. Taṃ kira majjhe sīhabyagghacammaparikkhittaṃpi karonti. Akappiyacammannāmettha natthi. Senāsanañhi sovaṇṇamayaṃpi vaṭṭati. Tasmā taṃ mahagghaṃ hoti. Anupasampannaṃ santharāpeti tassa palibodhoti yena santharāpitaṃ tassa palibodho. Leḍḍupātaṃ atikkamantassa āpatti pācittiyassāti thāmamajjhimassa purisassa leḍḍupātaṃ atikkamantassa pācittiyaṃ.

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๑๑๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทที่ ๔ เรื่องภิกษุมากรูป”