{247} Sattamasikkhāpade. Giraggasamajjoti girimhi aggasamajjo girassa vā aggappadese samajjo. So kira sattame divase bhavissatīti nagare ghosanā kariyati. Nagarassa bahiddhā same bhūmibhāge pabbatacchāyāyaṃ mahājanakāyo sannipati. Anekappakārāni naṭanāṭakāni pavattanti. Tesaṃ dassanatthaṃ mañcātimañce bandhanti. Sattarasavaggiyā appaññatte sikkhāpade daharāva upasampannā. Te nāṭakāni āvuso passissāmāti tattha agamaṃsu. Atha nesaṃ ñātakā amhākaṃ ayyā āgatāti tuṭṭhacittā nahāpetvā vilimpitvā bhojetvā aññaṃpi pūvakhādanīyādiṃ hatthe adaṃsu. Te sandhāya vuttaṃ manussā sattarasavaggiye bhikkhū passitvāti ādi.

{248-249} Vikāleti vigate kāle. Kāloti bhikkhūnaṃ bhojanakālo adhippeto. So ca sabbantimena paricchedena majjhantiko tasmiṃ vītivatteti Adhippāyo. Tenevassa padabhājane vikālo nāma majjhantike vītivatte yāva aruṇuggamanāti vuttaṃ. Ṭhitamajjhantikopi kālasaṅgahaṃ gacchati. Tato paṭṭhāya khādituṃ vā bhuñjituṃ vā na sakkā sahasā pivituṃ sakkā bhaveyya kukkuccakena pana na kattabbaṃ. Kālaparicchedajānanatthaṃ ca kālatthambho yojetabbo. Kālantare vā bhattakiccaṃ kātabbaṃ. Avasesaṃ khādanīyaṃ nāmāti ettha yaṃ tāva sakkhalimodakādi pubbannāparannamayaṃ tattha vattabbamevamatthi. Yaṃpi paṇṇamūlādippabhedaṃ āmisagatikaṃ hoti seyyathīdaṃ mūlakhādanīyaṃ kaṇḍakhādanīyaṃ mūḷālakhādanīyaṃ matthakakhādanīyaṃ khandhakhādanīyaṃ tacakhādanīyaṃ pattakhādanīyaṃ pupphakhādanīyaṃ phalakhādanīyaṃ aṭṭhikhādanīyaṃ piṭṭhakhādanīyaṃ niyyāsakhādanīyanti idaṃpi khādanīyasaṅgahameva gacchati. Tattha pana āmisagatikaṃ sallakkhaṇatthaṃ idaṃ khādanīyaṃ mukhamattanidassanaṃ.

Mūlakhādanīye tāva mūlakamūlaṃ vārakamūlaṃ puccumūlaṃ tambakamūlaṃ taṇḍuleyyakamūlaṃ vatthaleyyakamūlaṃ vajjakalimūlaṃ jajjharimūlanti evamādīni sūpeyyapaṇṇamūlāni āmisagatikāni. Ettha ca vajjakalimūle jaraḍḍhaṃ chinditvā chaḍḍenti taṃ yāvajīvikaṃ hoti. Aññaṃpi evarūpaṃ eteneva nayena veditabbaṃ. Mūlakavārakajajjharimūlāni pana jaraḍḍhānipi āmisagatikānevāti vuttaṃ. Yāni pana pāliyaṃ anujānāmi bhikkhave mūlāni bhesajjāni haliddaṃ siṅgaveraṃ vacaṃ vacatthaṃ ativisaṃ kaṭukarohiṇiṃ usīraṃ bhaddamuttakaṃ yāni vā panaññānipi atthi Mūlāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantīti vuttāni tāni yāvajīvikāni. Tesaṃ cūḷapañcamūlaṃ mahāpañcamūlanti ādinā nayena gaṇiyamānānaṃ gaṇanāya anto natthi. Khādanīyatthañca bhojanīyatthañca apharaṇabhāvoyeva panetesaṃ lakkhaṇaṃ. Tassa yaṅkiñci mūlaṃ tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthaṃ ca pharati taṃ yāvakālikaṃ itaraṃ yāvajīvikanti veditabbaṃ. Subahuṃ vatvāpi hi imasmiṃyeva lakkhaṇe ṭhātabbaṃ. Nāmasaññāsu pana vuccamānāsu taṃ taṃ nāmaṃ ajānantānaṃ sammohoyeva hoti. Tasmā nāmasaññāya ādaraṃ akatvā lakkhaṇameva dassitaṃ. Yathā ca mūle evaṃ kaṇḍādīsupi yaṃ lakkhaṇaṃ dassitaṃ tasseva vasena vinicchayo veditabbo. Yañca taṃ pāliyaṃ haliddādi aṭṭhavidhaṃ vuttaṃ tassa khandhatacapupphaphalaṃpi sabbaṃ yāvajīvikanti vuttaṃ. Kaṇḍakhādanīye duvidho kaṇḍo dīgho ca vaṭṭo ca. Dīgho ca rasso ca bhisakiṃsukakaṇḍādi vaṭṭo uppalakaserukakaṇḍādi yaṃ gaṇṭhītipi vadanti. Tattha sabbesaṃ kaṇḍānaṃ jiṇṇajaraḍḍhaṭṭhānaṃ ca challi ca sukhumamūlāni ca yāvajīvikāni. Taruṇo pana sukhakhādanīyo sālakalyāṇīpotakakaṇḍo kiṃsukapotakakaṇḍo ambātakakaṇḍo ketakakaṇḍo māluvakaṇḍo bhisasaṅkhāto padumapuṇḍarīkakaṇḍo piṇḍālumasāluādayo ca vallīkaṇḍā āluvakaṇḍo siggukaṇḍo tālakaṇḍo nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ kaṇḍā kaddalīkaṇḍo veḷukaṇḍo