Abbohārikanayo vuccati. Bhuñjantānaṃ hi dantā khīyanti nakhā khīyanti pattassa vaṇṇo khīyati sabbaṃ abbohārikaṃ. Satthakena ucchuādīsu phālitesu malaṃ paññāyati etaṃ navasamuṭṭhitaṃ nāma paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ. Satthakaṃ dhovitvā phālitesu malaṃ na paññāyati lohagandhamattaṃ hoti taṃ abbohārikaṃ. Yaṃpi satthakaṃ gahetvā pariharanti tena phālitesupi eseva nayo. Na hi taṃ paribhogatthāya pariharantīti. Mūlabhesajjādīni piṃsantānaṃ vā koṭṭentānaṃ vā nisadanisadapotakaudukkhalamusalāni khīyanti. Pariharaṇakavāsiṃ tāpetvā bhesajjatthāya takke vā khīre vā pakkhipanti. Tattha nīlakā paññāyati. Satthake vuttasadisova vinicchayo. Āmakatakkādīsu pana sayaṃ na pakkhipitabbā. Pakkhipati ce sāmapākato na muccati. Deve vassante piṇḍāya carantassa sarīrato vā cīvarato vā kiliṭṭhaṃ udakaṃ patte patati taṃ paṭiggahetabbaṃ. Rukkhamūlādīsu bhuñjantassa patitepi eseva nayo. Sace pana sattāhaṃ vassante deve suddhamudakaṃ hoti abbhokāsato vā patati vaṭṭati. Sāmaṇerassa odanaṃ dentena tassa pattagataṃ acchupanteneva dātabbaṃ. Patto vāssa paṭiggahetabbo. Apaṭiggahite odanaṃ chupitvā puna attano patte odanaṃ gaṇhantassa uggahitako hoti. Sace pana dātukāmo hutvā āhara sāmaṇera pattaṃ odanaṃ gaṇhāti vadati itaro ca alaṃ mayhanti paṭikkhipati puna tavetaṃ mayā pariccattanti ca vuttepi Na mayhaṃ etenatthoti vadati satakkhattuṃpi pariccajatu yāva attano hatthagataṃ paṭiggahitakameva hoti. Sace pana ādhārakepi ṭhitaṃ nirapekkho gaṇhāhīti vadati puna paṭiggahetabbaṃ. Sace sāpekkho ādhārake pattaṃ ṭhapetvā eto pūvaṃ vā bhattaṃ vā gaṇhāti sāmaṇeraṃ vadati sāmaṇero hatthaṃ dhovitvā sacepi satakkhattuṃ gahetvā attano pattagataṃ aphusantova attano patte pakkhipati puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Yadi pana attano pattagataṃ phusitvā tato gaṇhāti sāmaṇerassa santakena saṃsaṭṭhaṃ hoti puna paṭiggahetabbaṃ. Keci pana sacepi gayhamānaṃ chijjitvā tattha patati puna paṭiggahetabbanti vadanti. Taṃ ekaṃ bhattapiṇḍaṃ gaṇha ekaṃ pūvaṃ gaṇha imassa guḷapiṇḍassa ettakaṃ padesaṃ gaṇhāti evaṃ paricchinditvā vutte veditabbaṃ. Idha pana paricchedo natthi tasmā yaṃ sāmaṇerassa patte patati tadeva paṭiggahaṇaṃ vijahati. Hatthagataṃ pana yāva sāmaṇero vā alanti na oramati bhikkhu vā na vāreti tāva bhikkhusseva santakaṃ tasmā paṭiggahaṇaṃ na vijahati. Sace attano vā bhikkhūnaṃ vā yāgupacanakabhājane kesañci atthāya bhattaṃ pakkhipati sāmaṇera bhājanassa upari hatthaṃ karohīti vatvā tassa hatthe pakkhipitabbaṃ. Tass hatthato bhājane patati. Taṃ hi dutiyadivase bhājanassa akappiyabhāvaṃ na karoti pariccattattā. Sace evaṃ akatvā pakkhipati pattamiva bhājanaṃ nirāmisaṃ katvā paribhuñjitabbaṃ. Dāyakā yāgukuṭaṃ ṭhapetvā Gatā. Taṃ daharasāmaṇero paṭiggaṇhāpetuṃ na sakkoti. Bhikkhu pattaṃ upanāmeti. Sāmaṇero kuṭassa gīvaṃ pattassa mukhavaṭṭiyaṃ ṭhapetvā āvaṭṭeti. Pattagatā yāgu paṭiggahitāva hoti. Athavā bhikkhu bhūmiyaṃ hatthaṃ ṭhapeti. Sāmaṇero pavaṭṭetvā tattha āropeti vaṭṭati. Pūvapacchibhattapacchiucchubhārādīsupi eseva nayo. Sace paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ dve tayo vā sāmaṇerā denti ekena vā balavatā ukkhittaṃ dve tayo bhikkhū gaṇhanti vaṭṭati. Mañcassa vā pīṭhassa vā pādesu telaghaṭaṃ vā phāṇitaghaṭaṃ vā laggenti bhikkhussa mañcepi pīṭhepi nisīdituṃ vaṭṭati. Uggahitakaṃ nāma na hoti. Nāgadantake vā aṅkusake vā dve telaghaṭā laggitā honti. Upari paṭiggahitako heṭṭhā apaṭiggahitako. Uparimaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Heṭṭhā paṭiggahitako upari apaṭiggahitako. Uparimaṃ gahetvā itaraṃ gaṇhato uparimo uggahitako hoti. Heṭṭhāmañce apaṭiggahitakaṃ telathālakaṃ hoti. Tañce sammajjanto sammajjaniyā ghaṭṭeti uggahitakaṃ na hoti. Paṭiggahitakaṃ gaṇhissāmīti apaṭiggahitakaṃ gaṇhitvā ñatvā puna gahitaṭṭhāne ṭhapeti uggahitakaṃ na hoti. Bahi nīharitvā sañjānāti. Bahi aṭṭhapetvā haritvā tattheva ṭhapetabbaṃ natthi doso. Sace pana pubbe vivaritvā ṭhapitaṃ na pidahitabbaṃ yathā pubbe ṭhitaṃ tatheva ṭhapetabbaṃ. Sace bahi ṭhapeti puna na chupitabbaṃ. Atha heṭṭhāpāsādaṃ orohanto nisseṇīmajjhe sañjānāti anokāsattā Uddhaṃ vā adho vā nīharitvā ṭhapetabbaṃ. Paṭiggahitake telādimhi kaṇikā uṭṭheti. Siṅgaverādimhi ghuṇacuṇṇaṃ. Taṃsamuṭṭhānameva nāma etaṃ puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Tālaṃ vā nāḷikeraṃ vā āruḷho yottena phalapiṇḍaṃ otāretvā upariṭṭhitova gaṇhāthāti vadati na gahetabbaṃ. Sace añño bhūmiyaṃ ṭhito yottapāsake gahetvā ukkhipitvā deti vaṭṭati. Saphalaṃ mahāsākhaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti. Phalāni paṭiggahitāneva honti yathāsukhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Antovatiyaṃ ṭhatvā vatiṃ chinditvā ucchuṃ vā timbarusakaṃ vā denti. Hatthapāse sati vaṭṭati. Vatidaṇḍakesu appaharitvā niggataṃ gaṇhantassa vaṭṭati. Paharitvā niggate aṭṭhakathāsu doso na dassito. Mayaṃ pana yaṃ ṭhānaṃ pahaṭaṃ tato sayaṃ patitamiva hotīti takkayāma. Taṃpi aṭṭhatvā gacchante yujjati suṅkaghāṭato pavaṭṭetvā bahi pātitabhaṇḍaṃ viya. Vatiṃ vā pākāraṃ vā laṅghāpetvā denti. Sace pana na puthulo pākāro antopākāre ca bahipākāre ca ṭhitassa hatthapāso pahoti hatthasataṃpi uddhaṃ gantvā sampattaṃ gahetuṃ vaṭṭati. Bhikkhu gilānaṃ sāmaṇeraṃ khandhena vahati. So phalāphalaṃ disvā gahetvā khandhe nisinnova deti vaṭṭati. Aparo bhikkhuṃ vahanto khandhe nisinnassa bhikkhuno deti vaṭṭatiyeva. Bhikkhu phaliniṃ sākhaṃ chāyatthāya gahetvā gacchati. Phalāni khādituṃ citte uppanne paṭiggahāpetvā khādituṃ vaṭṭati. Macchikavāraṇatthaṃ kappiyaṃ kāretvā paṭiggaṇhāti. Khāditukāmo ce hoti mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭati khādantassa doso natthi. Bhikkhu paṭiggahaṇārahaṃ bhaṇḍaṃ manussānaṃ yāne ṭhapetvā maggaṃ gacchati. Yānaṃ kaddame laggati. Daharo cakkaṃ gahetvā ukkhipati vaṭṭati. Uggahitakaṃ nāma na hoti. Nāvāyaṃ ṭhapetvā nāvaṃ arittena vā pājeti hatthena vā kaḍḍhati vaṭṭati. Ulumpepi eseva nayo. Pāṭiyā vā kuṇḍake vā ghaṭe vā ṭhapetvāpi taṃ anupasampannena gāhāpetvā anupasampannaṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati. Tasmiṃpi asati anupasampannaṃ gāhāpetvā taṃ bāhāyaṃ gahetvā tarituṃ vaṭṭati. Upāsakā gamikabhikkhūnaṃ pātheyyataṇḍule denti. Sāmaṇerā bhikkhūnaṃ taṇḍule gahetvā attano taṇḍule gahetuṃ na sakkonti. Bhikkhū tesaṃ taṇḍule gaṇhanti. Sāmaṇerā attanā gahitataṇḍulesu khīṇesu itarehi taṇḍulehi yāguṃ pacitvā sabbesaṃ pattāni paṭipāṭiyā ṭhapetvā yāguṃ ākīranti. Paṇḍito sāmaṇero attano pattaṃ gahetvā therassa deti therassa pattaṃ dutiyatherassāti evaṃ sabbāni parivatteti. Sabbehi sāmaṇerassa santakaṃ bhuttaṃ hoti vaṭṭati. Sacepi sāmaṇero apaṇḍito hoti attano patte yāguṃ sayameva pātuṃ ārabhati āvuso tuyhaṃ yāguṃ mayhaṃ dehīti evaṃ therehi paṭipāṭiyā yācatvā pivituṃ vaṭṭati. Sabbehi sāmaṇerassa santakameva bhuttaṃ hoti. Neva uggahitakapaccayā na sannidhipaccayā vajjaṃ phusanti. Ettha pana mātāpitūnaṃ telādīnaṃ chāyādīnaṃ atthāya sākhādīni ca harantānaṃ Imesaṃ ca viseso na dissati tasmā kāraṇaṃ upaparikkhitabbaṃ.

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๑๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “เรื่องภิกษุรูปหนึ่ง พระบัญญัติ”