สิกขาบทที่ ๘ เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร [ว่าด้วย การรับทองเงิน]
{582} Tena samayenāti rūpiyasikkhāpadaṃ. Tattha paṭiviṃsoti koṭṭhāso. {583-584} Jātarūparajatanti ettha jātarūpanti suvaṇṇassa nāmaṃ. Taṃ pana yasmā tathāgatassa vaṇṇasadisaṃ hoti tasmā satthuvaṇṇo vuccatīti padabhājane vuttaṃ. Tassattho yo satthu vaṇṇo lohaviseso idaṃ jātarūpaṃ nāmāti. Rajataṃ pana saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpanti ādīsu rūpiyaṃ vuttaṃ. Idha pana yaṅkiñci vohāragāmanīyaṃ kahāpaṇādi adhippetaṃ. Tenevassa padabhājane kahāpaṇo lohamāsakoti ādi vuttaṃ. Tattha kahāpaṇoti sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā pākatiko vā. Lohamāsakoti tambalohādīhi katamāsako. Dārumāsakoti sāradārunā vā veḷupesikāya vā antamaso tālapaṇṇenapi rūpaṃ chinditvā katamāsako. Jatumāsakoti lākhāya vā niyāsena vā rūpaṃ samuṭṭhāpetvā katamāsako. Ye vohāraṃ gacchantīti iminā pana padena yo yo yattha yattha janapade Yadā yadā vohāraṃ gacchati antamaso aṭṭhimayopi cammamayopi rukkhaphalabījamayopi samuṭṭhāpitarūpopi asamuṭṭhāpitarūpopi sabbo saṅgahito. Iccetaṃ sabbaṃpi rajataṃ jātarūpaṃ jātarūpamāsako vuttappabhedo sabbopi rajatamāsakoti catubbidhaṃ nissaggiyavatthu hoti. Muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ lohitako masāragallaṃ sattadhaññāni dāsī dāsā khettavatthupupphārāmaphalārāmādayoti idaṃ dukkaṭavatthu. Suttaṃ phālo paṭako kappāso anekappakāraṃ aparaṇṇaṃ sappinavanītatelamadhuphāṇitādibhesajjañca idaṃ kappiyavatthu. Tattha nissaggiyavatthuṃ attano vā saṅghagaṇapuggalacetiyādīnaṃ vā atthāya sampaṭicchituṃ na vaṭṭati. Attano atthāya sampaṭicchato nissaggiyaṃ pācittiyaṃ hoti. Sesānaṃ atthāya dukkaṭaṃ. Dukkaṭavatthuṃ sabbesaṃpi atthāya sampaṭicchato dukkaṭameva kappiyavatthumhi anāpatti. Sabbampi nikkhipanatthāya bhaṇḍāgārikasīsena sampaṭicchato upari ratanasikkhāpade āgatavasena pācittiyaṃ. Uggaṇheyyāti gaṇheyya. Yasmā pana paṭiggaṇhanto āpattiṃ āpajjati tenassa padabhājane sayaṃ gaṇhāti nissaggiyaṃ pācittiyanti vuttaṃ. Esa nayo sesapadesupi. Tattha jātarūparajatabhaṇḍesu kahāpaṇamāsakesu ca ekaṃ gaṇhato vā gaṇhāpayato vā ekā āpatti. Sahassañcepi ekato gaṇhāti gaṇhāpeti vatthugaṇanāya āpattiyo. Mahāpaccariyaṃ pana kurundiyañca sithilabandhāya thavikāya sithilapūrite vā bhājane rūpagaṇanāya āpatti. Ghanabandhe pana ghanapūrite vā ekāva āpattīti vuttaṃ. Upanikkhittasādiyane pana idaṃ ayyassa hotūti vutte sacepi cittena sādiyati gaṇhitukāmo hoti kāyena vā vācāya vā nayidaṃ kappatīti paṭikkhipati anāpatti. Kāyavācāhi vā apaṭikkhipitvāpi suddhacitto hutvā nayidaṃ amhākaṃ kappatīti na sādiyati anāpattiyeva. Tīsu dvāresu hi yenakenaci paṭikkhittaṃ paṭikkhittameva hoti. Sace pana kāyavācāhi apaṭikkhipitvā cittena adhivāseti kāyavācāhi kattabbassa paṭikkhepassa akaraṇato akiriyasamuṭṭhānaṃ kāyadvāre vacīdvāre ca āpattiṃ āpajjati. Manodvāre pana āpatti nāma natthi. Eko sataṃ vā sahassaṃ vā pādamūle ṭhapeti tuyhidaṃ hotūti. Bhikkhu nayidaṃ kappatīti paṭikkhipati. Upāsako pariccattaṃ mayā tumhākanti gato. Añño tattha āgantvā pucchati kiṃ bhante idanti. Yaṃ tena ca attanā ca vuttaṃ taṃ ācikkhitabbaṃ. So ce vadati gopayissāmi bhante guttaṭṭhānaṃ dassethāti sattabhūmikaṃpi pāsādaṃ abhiruhitvā idaṃ guttaṭṭhānanti ācikkhitabbaṃ. Idha nikkhipāhīti na vattabbaṃ. Ettāvatā kappiyañca akappiyañca nissāya ṭhitaṃ hoti. Dvāraṃ pidahitvā rakkhantena vasitabbaṃ. Sace kiñci vikkāyikabhaṇḍaṃ pattaṃ vā cīvaraṃ vā āgacchati idaṃ gaṇhissatha bhanteti vutte upāsaka atthi amhākaṃ iminā attho vatthu ca evarūpannāma saṃvijjati kappiyakārako natthīti vattabbaṃ. Sace so vadati ahaṃ kappiyakārako bhavissāmi dvāraṃ vivaritvā dethāti dvāraṃ vivaritvā imasmiṃ okāse ṭhapitanti vattabbaṃ. Idaṃ gaṇhāti ca na vattabbaṃ. Evaṃpi kappiyañca akappiyañca nissāya ṭhitameva hoti. So ce taṃ gahetvā tassa kappiyabhaṇḍaṃ deti vaṭṭati. Sace adhikaṃ gaṇhāti na mayaṃ tava bhaṇḍaṃ gaṇhāma nikkhipāhīti vattabbo.