สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร

{593} Tena samayenāti kayavikkayasikkhāpadaṃ. Tattha katīhipi tyāyanti kati te ayaṃ. Hikāro panettha padapūraṇo pikāro garahāyaṃ. Ayaṃ dubbalā saṅghāṭi tava katidivasāni bhavissatīti attho. Athavā katihaṃpi tyāyantipi pāṭho. Tattha katihanti katiahāni katidivasānīti vuttaṃ hoti. Sesaṃ vuttanayameva. Katīhipi myāyanti idaṃ eteneva nayena veditabbaṃ. Gihīpi naṃ gihissāti ettha nanti nāmatthe nipāto gihīpi nāma gihissāti vuttaṃ Hoti. {594} Nānappakārakanti cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānaṃ vasena anekavidhaṃ. Tenevassa padabhājane cīvaraṃ ādiṃ katvā dasikasuttapariyosānaṃ kappiyabhaṇḍameva dassitaṃ. Akappiyabhaṇḍaparivattanaṃ hi kayavikkayasaṅgahaṃ na gacchati. Kayavikkayanti kayañceva vikkayañca. Iminā imaṃ dehīti ādinā nayena parassa kappiyabhaṇḍaṃ gaṇhanto kayaṃ samāpajjati attano kappiyabhaṇḍaṃ dento vikkayaṃ.

{595} Ajjhācaratīti abhibhavitvā carati. Vītikkamavācaṃ bhāsatīti attho. Yato kayitañca hoti vikkītañcāti yadā kayitañca hoti parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ karontena vikkayitañca attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ karontena. Iminā imantiādivacanānurūpato pana pāṭho paṭhamaṃ attano bhaṇḍaṃ dassitaṃ. Nissajjitabbanti evaṃ parassa hatthato kayavikkayavasena gahitaṃ kappiyabhaṇḍaṃ nissajjitabbaṃ. Ayaṃ hi kayavikkayo ṭhapetvā pañca sahadhammike avasesehi gihipabbajitehi antamaso mātāpitūhipi saddhiṃ na vaṭṭati.

Tatrāyaṃ vinicchayo. Vatthena vā vatthaṃ hotu bhattena vā bhattaṃ yaṅkiñci kappiyaṃ iminā imaṃ dehīti vadati dukkaṭaṃ. Evaṃ vatvā mātuyāpi attano bhaṇḍaṃ deti dukkaṭā. Iminā imaṃ dehīti vutto vā imaṃ dehi imaṃ te dassāmīti vatvā vā mātuyāpi bhaṇḍaṃ attano gaṇhāti dukkaṭaṃ. Attano bhaṇḍe parahatthaṃ parabhaṇḍe ca attano hatthaṃ sampatte nissaggiyaṃ. Mātaraṃ pana pitaraṃ vā imaṃ dehīti vadato viññatti na hoti. Imaṃ gaṇhāhīti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ na hoti. Aññātakaṃ imaṃ dehīti vadato viññatti hoti. Imaṃ gaṇhāhīti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ hoti. Iminā imaṃ dehīti kayavikkayaṃ āpajjato nissaggiyaṃ. Tasmā kappiyabhaṇḍaṃ parivattantena mātāpitūhi saddhiṃ kayavikkayaṃ aññātakehi saddhiṃ tisso āpattiyo mocentena parivattetabbaṃ. Tatrāyaṃ parivattanavidhi. Bhikkhussa pātheyyataṇḍulā honti. So antarāmagge bhattahatthapurisaṃ disvā amhākaṃ taṇḍulā atthi na ca no imehi attho bhattena pana atthoti vadati. Puriso taṇḍule gahetvā bhattaṃ deti vaṭṭati. Tissopi āpattiyo na honti. Antamaso nimittakammamattaṃpi na hoti. Kasmā. Mūlassa atthitāya. Parato ca vuttameva idaṃ amhākaṃ atthi amhākañca iminā ca iminā ca atthoti bhaṇatīti. Yo pana evaṃ akatvā iminā imaṃ dehīti parivatteti yathāvatthukameva. Vighāsādaṃ disvā imaṃ odanaṃ bhuñjitvā rajanaṃ vā dārūni vā āharāti deti rajanachalligaṇanāya ca dārugaṇanāya ca nissaggiyāni honti. Imaṃ odanaṃ bhuñjitvā idannāma karothāti dantakārādīhi sippikehi dhamakarakādīsu taṃ taṃ parikkhāraṃ kāreti rajakehi vā vatthaṃ dhovāpeti yathāvatthukameva. Nahāpitena kese chindāpeti kammakārehi navakammaṃ kāreti yathāvatthukameva. Sace pana idaṃ bhattaṃ bhuñjitvā idaṃ karothāti na vadati idaṃ bhattaṃ bhuñja bhuttosi bhuñjissasa idaṃ nāma karohīti vadati Vaṭṭati. Ettha ca kiñcāpi vatthadhovane vā kesacchedane vā bhūmisodhanādinavakamme vā parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ nissajjitabbaṃ nāma natthi mahāaṭṭhakathāyaṃ pana daḷhaṃ katvā vuttattā na sakkā etaṃ paṭikkhipituṃ tasmā yathā nissaggiyavatthumhi paribhutte vā naṭṭhe vā pācittiyaṃ deseti evaṃ idhāpi desetabbaṃ.

เล่มที่ ๒ มหาวิภังค์ ภาค ๒๕๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร”