Tattha dve pattassa adhiṭṭhānā kāyena vā adhiṭṭhāti vācāya vā adhiṭṭhāti. Tesaṃ vasena adhiṭṭhahantena imaṃ pattaṃ paccuddharāmīti vā etaṃ pattaṃ paccuddharāmīti vā evaṃ sammukhe vā parammukhe vā ṭhitaṃ purāṇapattaṃ paccuddharitvā aññassa vā datvā navapattaṃ yatthakatthaci ṭhitaṃ hatthena parāmasitvā imaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmīti cittena ābhogaṃ katvā kāyavikāraṃ karontena kāyena vā adhiṭṭhātabbo vacībhedaṃ katvā vācāya vā adhiṭṭhātabbo. Tatra duvidhaṃ adhiṭṭhānaṃ. Sace hatthapāse hoti imaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmīti vācā bhinditabbā. Atha antogabbhe vā uparipāsāde vā sāmantavihāre vā hoti ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā etaṃ pattaṃ adhiṭṭhāmīti vācā bhinditabbā. Adhiṭṭhahantena pana ekakena adhiṭṭhātuṃpi vaṭṭati. Aññassa santike adhiṭṭhātuṃpi vaṭṭati. Aññassa santike ayamānisaṃso. Sacassa adhiṭṭhito nukho me Noti vimati uppajjati itaro sāretvā vimatiṃ chindissati. Sace koci dasa patte labhitvā sabbeva attanāva paribhuñjitukāmo hoti na sabbe adhiṭṭhātabbā. Ekaṃ pattaṃ adhiṭṭhāya punadivase taṃ paccuddharitvā añño adhiṭṭhātabbo. Etena upāyena vassasataṃpi pariharituṃ sakkā. Evaṃ appamattassa bhikkhuno siyā adhiṭṭhānavijahananti. Siyāti. Sace hi ayaṃ pattaṃ aññassa vā deti vibbhamati vā sikkhaṃ vā paccakkhāti kālaṃ vā karoti liṅgaṃ vāssa parivattati paccuddharati vā patte vā chiddaṃ hoti adhiṭṭhānaṃ vijahati. Vuttaṃpi cetaṃ
dinnavibbhantapaccakkhā kālakriyakatena ca
liṅgapaccuddharā ceva chiddena bhavati sattamanti. Corāharaṇavissāsaggāhehipi vijahatiyeva. Kittakena chiddena adhiṭṭhānaṃ bhijjati. Yena kaṅgusiṭṭhaṃ nikkhamati ceva pavisati ca. Idaṃ hi sattannaṃ dhaññānaṃ lāmakadhaññasiṭṭhaṃ. Tasmiṃ ayacuṇṇena vā āṇiyā vā paṭipākatike kate dasāhabbhantare puna adhiṭṭhātabbo. Ayantāva antodasāhaṃ adhiṭṭheti vikappetīti ettha adhiṭṭhāne vinicchayo.
Vikappane pana dve vikappanā sammukhā vikappanā ca parammukhā vikappanā ca. Kathaṃ sammukhā vikappanā hoti. Pattānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā imaṃ pattanti vā ime patteti vā etaṃ pattanti vā ete patteti vā vatvā Tuyhaṃ vikappemīti vattabbaṃ. Ayamekā sammukhā vikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati paribhuñjituṃ pana vissajjetuṃ vā adhiṭṭhātuṃ vā na vaṭṭati. Mayhaṃ santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohīti evaṃ pana vutte paccuddhāro nāma hoti. Tato pabhūti paribhogādayopi vaṭṭanti. Aparo nayo. Tatheva pattānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā tasseva bhikkhuno santike imaṃ pattanti vā ime patteti vā etaṃ pattanti vā ete patteti vā vatvā pañcasu sahadhammikesu aññatarassa attanā abhirucitassa yassa kassaci nāmaṃ gahetvā tissassa bhikkhuno vikappemīti vā tissāya bhikkhuniyā sikkhamānāya tissassa sāmaṇerassa tissāya sāmaṇeriyā vikappemīti vā vattabbaṃ. Ayaṃ aparāpi sammukhā vikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati paribhogādīsu pana ekaṃpi na vaṭṭati. Tena pana bhikkhunā tissassa bhikkhuno santakaṃ .pe. Tissāya sāmaṇeriyā santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohīti vutte paccuddhāro nāma hoti. Tato pabhūti paribhogādayopi vaṭṭanti. Kathaṃ parammukhā vikappanā hoti. Pattānaṃ tatheva ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā imaṃ pattanti vā ime patteti vā etaṃ pattanti vā ete patteti vā vatvā tuyhaṃ vikappanatthāya dammīti vattabbaṃ. Tena vattabbo ko te mitto vā sandiṭṭho vāti. Tato itarena purimanayeneva tisso bhikkhūti Vā .pe. Tissā sāmaṇerīti vā vattabbaṃ. Puna tena bhikkhunā ahaṃ tissassa bhikkhuno dammīti vā .pe. Tissāya sāmaṇeriyā dammīti vā vattabbaṃ. Ayaṃ parammukhā vikappanā. Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati paribhogādīsu pana ekaṃpi na vaṭṭati. Tena bhikkhunā dutiyasammukhāvikappanāyaṃ vuttanayeneva itthannāmassa santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohīti vutte paccuddhāro nāma hoti. Tato pabhūti paribhogādayopi vaṭṭanti. Imāsaṃ pana dvinnaṃ vikappanānaṃ nānākaraṇaṃ avaseso ca vaṇṇanākkamo sabbo paṭhamakaṭhinasikkhāpadavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbo saddhiṃ samuṭṭhānādīhīti.