โลณกสูตร

๙. โลณผลสุตฺตวณฺณนา ๖-

นวเม ยถา ยถายนฺติ ยถา ยถา อยํ. ตถา ตถา ตนฺติ ตถา ตถา ตํ กมฺมํ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- โย เอวํ วเทยฺย "ยถา ยถา กมฺมํ กโรติ, ตถา ตถาสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิยเตว. น หิ สกฺกา กตสฺส ๗- กมฺมสฺส วิปากํ อปฺปฏิสํเวเทตุํ. ๘- ตสฺมา ยตฺตกํ กมฺมํ กโรติ, ตตฺตกสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิยเตวา"ติ. เอวํ สนฺตนฺติ เอวํ สนฺเต. พฺรหฺมจริยวาโส น โหตีติ ยํ มคฺคภาวนโต

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.,อิ. อฏฺฐปิตธุโร ปคฺคหิตธุโร ๒ ม. โสตาปตฺติมคฺเคเนว

@๓ ฉ.ม. วตฺตุํ วฏฺฏติ ๔ ฉ.ม.,อิ. วิปากานิสํเสเนว

@๕ ฉ.ม. ตีหิ กปฺปาสอํสูหิ สุตฺตํ, อิ. ตีหิ กปฺปาสํสูหิ สุตฺตํ

@๖ ฉ.ม. โลณกปลฺลสุตฺตวณฺณนา ๗ สี. ตสฺส ๘ ฉ.ม. ปฏิเสเธตุํ ปุพฺเพ อุปปชฺชเวทนียํ กมฺมํ กตํ, ตสฺส อวสฺสํ ปฏิสํเวทนียตฺตา พฺรหฺมจริยํ วุตฺถมฺปิ อวุตฺถเมว โหติ. โอกาโส น ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายาติ ยสฺมา จ เอวํ สนฺเต เตน กมฺมายูหนญฺเจว วิปากานุภวนา จ โหติ, ตสฺมา เหตุนา นเยน วฏฺฏทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย โอกาโส น ปญฺญายติ นาม.

ยถา ยถา เวทนียนฺติ เยน เยนากาเรน ๑- เวทิตพฺพํ. ตถา ตถาสฺส ๒- วิปากํ ปฏิสํเวทิยตีติ เตน เตนากาเรน อสฺส วิปากํ ปจฺจนุโภติ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยเทตํ สตฺตสุ ชวเนสุ ปฐมํ ชวนกมฺมํ สติ ปจฺจเย วิปากวารํ ลภนฺตเมว ทิฏฺฐธมฺม- เวทนียํ โหติ, อสติ อโหสิกมฺมํ นาม. ยญฺจ สตฺตมํ ชวนกมฺมํ สติ ปจฺจเย อุปปชฺชเวทนียํ โหติ, อสติ อโหสิกมฺมํ นาม. ยญฺจ มชฺเฌ ปญฺจชวนกมฺมํ ยาว สํสารปฺปวตฺติ อตฺถิ, ๓- ตาว อปรปริยายเวทนียํ นาม โหติ. ตํ ๔- เอเตสุ อากาเรสุ เยน เยนากาเรน เวทิตพฺพํ กมฺมํ อยํ ปุริโส กโรติ, เตน เตเนวสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิยติ นาม. อฏฺฐกถายญฺหิ ลทฺธวิปากวารเมว กมฺมํ ยถาเวทนียกมฺมํ นามาติ วุตฺตํ. เอวํ สนฺตํ ภิกฺขเว พฺรหฺมจริยวาโส โหตีติ กมฺมกฺขยกรสฺส พฺรหฺมจริยสฺส โข ๕- เขเปตพฺพกมฺมสมฺภวโต วาโส นาม โหติ, วุตฺถํ สุวุตฺถเมว โหตีติ อตฺโถ. โอกาโส ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายาติ ยสฺมา เอวํ สนฺเต เตน เตน มคฺเคน อภิสงฺขารวิญฺญาณสฺส นิโรเธน ๖- เตสุ เตสุ ภเวสุ อายตึ วฏฺฏทุกฺขํ น อุปฺปชฺชติ, ตสฺมา โอกาโส ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย.

อิทานิ ตํ ยถาเวทนียกมฺมสภาวํ ทสฺเสนฺโต อิธ ภิกฺขเว เอกจฺจสฺสาติ- อาทิมาห. ตตฺถ อปฺปมตฺตกนฺติ ปริตฺตํ โถกํ มนฺทํ ลามกกมฺมํ. ๗- ตาทิสํเยวาติ

@เชิงอรรถ: ๑ สี. เยน เยน การเณน ๒ ม. ตถา ตถา ตสฺส ๓ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ

@๔ ฉ.ม.,อิ. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๕ ฉ.ม.,อิ. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ

@๖ ฏีกา. อภิสงฺขารวิญฺญาณนิโรเธน ๗ ฉ.ม. ลามกํ ตํ สริกฺขกเมว. ทิฏฺฐธมฺมเวทนียนฺติ ตสฺมึ กมฺเมเยว ทิฏฺฐธมฺเม วิปจฺจิตพฺพํ วิปากวารํ ลภนฺตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ. นาณุปิ ขายตีติ ทุติเย วา ๑- อตฺตภาเว อณุปิ น ขายติ, อณุมตฺตํปิ ทุติเย อตฺตภาเว วิปากํ น เทตีติ อตฺโถ. พหุเทวาติ พหุกํ ปน วิปากเมว ทสฺเสตีติ ๒- อธิปฺปาโย. อภาวิตกาโยติอาทีหิ กาเย ภาวนารหิโต วฏฺฏคามี ปุถุชฺชโน ทสฺสิโต. ปริตฺโตติ ปริตฺตคุโณ. อปฺปาตุโมติ อาตุโม ๓- วุจฺจติ อตฺตภาโว, ตสฺมึ มหนฺเตปิ คุณปริตฺตตาย อปฺปาตุโมเยว. อปฺปทุกฺขวิหารีติ อปฺปเกน วิปาเกน ๔- ทุกฺขวิหารี. ภาวิตกาโยติอาทีหิ ขีณาสโว ทสฺสิโต. โส หิ กายานุปสฺสนาสงฺขาตาย กายภาวนาย ภาวิตกาโย นาม. กายสฺส วา วฑฺฒิตตฺตา ภาวิตกาโย. ภาวิตสีโลติ วฑฺฒิตสีโล. เสสปททฺวเยปิ เอเสว นโย. ปญฺจทฺวารภาวนาย วา ภาวิตกาโย. เอเตน อินฺทฺริยสํวรสีลํ วุตฺตํ, ภาวิตสีโลติ อิมินา เสสานิ ตีณิ สีลานิ. อปริตฺโตติ อปริตฺตคุโณ. ๕- มหตฺตาติ ๖- อตฺตภาเว ปริตฺเตปิ คุณมหนฺตตาย มหตฺตา. อปฺปมาณวิหารีติ ขีณาสววเสน จ นามเมตํ. ๗- โส หิ ปมาณกรานํ ราคาทีนํ อภาเวน อปฺปมาณวิหารี นาม.

ปริตฺเตติ ขุทฺทเก. อุทกมลฺลเกติ ๘- อุทกสราวเก. ๙- โอรพฺภิโกติ อุรพฺภสามิโก. อุรพฺภฆาตโกติ สูนกาโร. ชาเปตุํ วาติ ธนชานิยา ชาเปตุํ. ฌาเปตุนฺติปิ ปาโฐ, อยเมวตฺโถ. ยถาปจฺจยํ วา กาตุนฺติ ยถา อิจฺฉติ, ตถา กาตุํ. อุรพฺภธนนฺติ เอฬกอคฺฆนกมูลํ. โส ปนสฺส สเจ อิจฺฉติ, เทติ. โน เจ อิจฺฉติ, คีวายํ คเหตฺวา นิกฺกฑฺฒาเปติ. เสสํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อิมสฺมึ ปน สุตฺเต วฏฺฏวิวฏฺฏํ กถิตนฺติ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.,อิ. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ ๒ ฉ.ม.,อิ. วิปากํ กิเมว ทสฺสตีติ

@๓ ฉ.ม. อาตุมา ๔ ฉ.ม.,อิ. อปฺปเกนปิ ปาเปน ๕ ฉ.ม.,อิ. น ปริตฺตคุโณ

@๖ ฉ.ม. มหตฺโต...เอวมุปริปิ ๗ ฉ.ม.,อิ. ขีณาสวสฺเสตํ นามเมว

@๘ ม. อุทกกปลฺลเกติ ๙ ฉ.ม.,อิ. อุทกสราเว