อนึ่ง เพราะความไม่มีแห่งตัณหากล่าว คือเครื่องร้อยรัดไว้ในภพ ๓ อันได้นามว่านิพพาน จิตตุปาทของบุคคลผู้นั่งเข้าสมาบัติในนิพพานนั้นย่อมเป็นไปว่านิพพาน เพราะเหตุนั้น นิพพานจึงได้นามว่า สพฺพสงฺขารสมโถ เป็นต้น.

ก็ในการพิจารณา คือการคำนึงทั้งแปดอย่างนี้ ในที่นี้จะคำนึงอย่างเดียว ก็ได้ ๒ อย่างก็ได้ ทั้งหมดก็ได้เหมือนกัน.

บทว่า สงฺขาย คือ รู้ด้วยญาณ.

บทว่า ปโรปรานิ ตัดบทเป็น ปรานิ จ โอปรานิ จ อธิบายว่า อัตภาพของบุคคลอื่น และอัตภาพของตนเป็นต้น ชื่อว่าประ (คืออัตภาพของบุคคลอื่น) และชื่อว่าโอประ (คืออัตภาพของตน).

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๑,๘๕๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “อานันทสูตร”