สัมมาสังกัปปะ ท่านเรียกว่าธัมมตักกะ ในบทว่า ธมฺมตกฺกปุเรชวํ. สัมมาสังกัปปะนั้น ชื่อว่าธัมมตักกปุเรชวะ เพราะมีมาแต่ต้น คือมีมาก่อน ได้แก่ถึงก่อนแห่งอัญญาวิโมกข์. เราตถาคตกล่าว ซึ่งอัญญาวิโมกข์นั้นที่มีความตรึกในธรรมนำหน้า.

วิโมกข์ที่เกิดขึ้นในที่สุดแห่งอัญญินทรีย์ ชื่อว่าอัญญาวิโมกข์ หรือวิโมกข์ที่เกิดขึ้นแก่พระอรหัตผล ชื่อว่าอัญญาวิโมกข์. อธิบายว่า ได้แก่ ปัญญฺาวิมุตติ. ๑- ____________________________ ๑- ปาฐะว่า อญฺญาย วา วิโมกฺขํ อญฺญาวิมุตฺตนฺติ อตฺโถ ฉบับพม่าเป็น อญฺญาย วา วิโมกฺขํ ปญฺญาวิมุตฺตนฺติ อตฺโถ แปลตามฉบับพม่า.

บทว่า อวิชฺชาย ปเภทนํ ความว่า เป็นเครื่องทำลายอวิชชา เพราะเกิดขึ้นในที่สุดแห่งการทำลายอวิชชา.

อีกอย่างหนึ่ง อรหัตผลนั่นแหละที่ได้นามอย่างนี้ เพราะปรารภพระนิพพานที่สงบแล้วเกิดขึ้น. พระอรหัตผลนั่นแหละพึงทราบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประกาศแล้วด้วยบททั้งหลายเหล่านี้ แม้ทั้งหมดมีบทว่า ปหานํ เป็นต้นด้วยประการดังพรรณนามาฉะนี้. จบอรรถกถาสารีปุตตสูตรที่ ๓

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๑,๘๖๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สารีปุตตสูตร”