บทว่า ปุริสปุคฺคโล ได้แก่ สัตว์.

อันที่จริง เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่าบุรุษบ้าง ตรัสว่าบุคคลบ้าง ก็เป็นอันตรัส (หมายถึง) สัตว์นั่นแหละ. แต่กถานี้จัดเป็นสมมติกถา. บุคคลใดจะเข้าใจได้อย่างใด ก็ตรัสแก่บุคคลนั้นอย่างนั้น.

บทว่า ปฏิสํเวเทติ ความว่า ย่อมรู้จักสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นในสันดานของตน คือทำสุขเวทนา ทุกขเวทนาหรืออทุกขมสุขเวทนา ให้เป็นอันตนรู้แจ้งแล้วหรือย่อมเสวย. อธิบายปุพเพกตเหตุวาทะ

บทว่า ปุพเพกตเหตุ แปลว่า เพราะกรรมที่ตนทำไว้ในชาติก่อนเป็นเหตุ. อธิบายว่า บุรุษบุคคลเสวย (สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนา) เพราะกรรมที่ตนทำไว้ในชาติก่อนเป็นปัจจัยเท่านั้น.

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๒,๑๒๐

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “ติตถสูตร [ติตถายตนสูตร]”