ถามว่า โอภาสนั้น เมื่อแผ่ไปพึงทำอาการอย่างใด.
ตอบว่า ที่ใดมีพระอาทิตย์ปรากฏ ที่นั้นพระองค์ก็ทำให้พระอาทิตย์ตกด้วยอานุภาพของพระองค์ แต่ที่ใดพระอาทิตย์ไม่ปรากฏ ที่นั้นพระองค์จะทำให้พระอาทิตย์ปรากฏ เห็นสถิตอยู่ท่ามกลาง (ท้องฟ้า).
แต่นั้น ในที่ใดพระอาทิตย์ปรากฏ ในที่นั้นมนุษย์ทั้งหลายก็พึงเกิดความวิตกว่า พระอาทิตย์ (เพิ่ง) ปรากฏเมื่อไม่นานนี้เอง แต่พระอาทิตย์นั้นก็ตกไปเดี๋ยวนี้เอง ข้อนี้คงจะเป็นการบันดาลของนาคหรือการบันดาลของภูต การบันดาลของยักษ์หรือการบันดาลของเทวดาอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ในที่ใด พระอาทิตย์ไม่ปรากฏในที่นั้น มนุษย์ทั้งหลายจะเกิดความวิตกว่า พระอาทิตย์เพิ่งตกไปเดี๋ยวนี้เอง พระอาทิตย์ดวงเดียวกันนี้ก็กลับขึ้นเดี๋ยวนี้อีก นี้จะเป็นการบันดาลของนาค การบันดาลของภูต การบันดาลของยักษ์และการบันดาลของเทวดาอย่างใดอย่างหนึ่ง หรืออย่างไรหนอแล?
แต่นั้น เมื่อมนุษย์ทั้งหลายเหล่านั้นรำพึงถึงความสว่างและความมืดอยู่ แล้วพากันแสวงหา (เหตุผล) ด้วยคิดว่า นี้มีอะไรเป็นปัจจัยหนอแล
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที