ในเหตุทั้ง ๔ อย่างนั้น พระสูตรเหล่าใด พระผู้มีพระภาคเจ้าอันผู้อื่นมิได้อาราธนา ตรัสโดยพระอัธยาศัยของพระองค์อย่างเดียว เช่น อากังเขยยสูตร วัตถสูตรเป็นต้น สูตรเหล่านั้น ชื่อว่ามีเหตุตั้งเกิดจากอัธยาศัยของพระองค์.
อนึ่ง สูตรเหล่าใดที่พระองค์ทรงสำรวจดูอัธยาศัย ความชอบใจใจ บุญเก่าและความตรัสรู้ แล้วตรัสโดยอัธยาศัยของผู้อื่นอย่างนี้ว่า ธรรมเป็นเครื่องบ่มวิมุตติของพระราหุลแก่กล้าแล้ว ถ้ากระไร เราพึงแนะนำในธรรมเป็นที่สิ้นอาสวะยิ่งๆ ขึ้นไปแก่พระราหุล เช่น ราหุโลวาทสูตร ธรรมจักกัปปวัตตนสูตรเป็นต้น สูตรเหล่านั้น ชื่อว่ามีเหตุตั้งเกิดจากอัธยาศัยของผู้อื่น.
ก็เทวดาและมนุษย์เหล่านั้นเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วถามปัญหาโดยประการต่างๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าถูกเทวดาและมนุษย์เหล่านั้นทูลถามแล้ว ตรัสสูตรใด มีเทวตาสังยุตและโพชฌังคสังยุตเป็นต้น. สูตรเหล่านั้น ชื่อว่ามีเหตุตั้งเกิดโดยอำนาจคำถาม.
อนึ่ง สูตรเหล่าใด พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเพราะอาศัยเหตุเกิดขึ้น เช่นธัมมทายาทสูตรและปุตตมังสูปมสูตรเป็นต้น สูตรเหล่านั้น ชื่อว่ามีเหตุตั้งโดยเหตุเกิดเรื่องขึ้น.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที