บรรดาธรรมเหล่านั้น ความบิดกายเป็นไฉน? ความบิด ความเอี้ยว ความน้อมไป ความโน้มมา ค้อมไปค้อมมา ความบิดเบี้ยว นี้เรียกว่าวิชัมภิกา.

บรรดาธรรมเหล่านั้น ความเมาอาหารเป็นไฉน? ผู้มักบริโภค มึนในอาหาร ลำบากในอาหาร อ่อนเปลี้ยในกาล นี้เรียกว่า ความเมาในอาหาร.

บรรดาธรรมเหล่านั้น ความที่จิตหดหู่เป็นไฉน? ภาวะที่จิตไม่เหมาะ ไม่ควรแก่การงาน ความย่อหย่อน ความย่นย่อ ความท้อแท้ ความท้อถอย ภาวะท้อแท้แห่งจิต นี้เรียกว่าความท้อแท้แห่งจิต.

ก็บรรดาธรรมเหล่านี้ ธรรม ๔ ข้างต้นเป็นปัจจัยแก่ถีนมิทธนิวรณ์ ทั้งโดยสหชาตปัจจัย ทั้งโดยอุปนิสสยปัจจัย. อนึ่ง ภาวะที่ย่อหย่อนย่อมไม่เป็นสหชาตปัจจัยโดยตนของตนเอง แต่ย่อมเป็นสหชาตปัจจัย ในที่สุดแห่งอุปนิสสยปัจจัย. จบอรรถกถาสูตรที่ ๓