๔. จตุตฺถวคฺค

อานนฺทตฺเถรวตฺถุ

[๒๑๙-๒๒๓] จตุตฺถสฺส ปฐเม พหุสฺสุตานนฺติอาทีสุ อญฺเญปิ เถรา พหุสฺสุตา สติมนฺตา คติมนฺตา ธิติมนฺตา อุปฏฺฐากา จ อตฺถิ, อยํ ปนายสฺมา อานนฺโท พุทฺธวจนํ อุคฺคณฺหนฺโต ทสพลสฺส สาสเน ภณฺฑาคาริกปริยตฺติยํ ฐตฺวา คณฺหิ. ตสฺมา พหุสฺสุตานํ อคฺโค นาม ชาโต. อิมสฺเสว จ เถรสฺส พุทฺธวจนํ คเหตฺวา ธารณกสติ อญฺเญหิ เถเรหิ พลวตรา อโหสิ, ตสฺมา สติมนฺตานํ อคฺโค นาม ชาโต. อยเมว จายสฺมา เอกปเท ฐตฺวา สฏฺฐิปทสหสฺสานิ คณฺหนฺโต สตฺถารา กถิตนิยาเมเนว สพฺพปทานิ สญฺชานาติ, ๑- ตสฺมา คติมนฺตานํ อคฺโค นาม ชาโต. ตสฺเสว จายสฺมโต พุทฺธวจนํ อุคฺคณฺหนวิริยญฺจ สชฺฌายนวิริยญฺจ ธารณวิริยญฺจ สตฺถุ อุปฏฺฐานวิริยญฺจ อญฺเญหิ อสทิสํ อโหสิ, ตสฺมา ธิติมนฺตานํ อคฺโค นาม ชาโต. ตถาคตํ อุปฏฺฐหนฺโต เจส น อญฺเญสํ อุปฏฺฐากภิกฺขูนํ อุปฏฺฐานากาเรน อุปฏฺฐาติ, ๒- อญฺเญ หิ ตถาคตํ อุปฏฺฐหนฺตา น จิรํ อุปฏฺฐหึสุ, น จ พุทฺธานํ มนํ คเหตฺวา อุปฏฺฐหึสุ. อยํ เถโร ปน อุปฏฺฐากฏฺฐานลทฺธทิวสโต ปฏฺฐาย อารทฺธวิริโย หุตฺวา ตถาคตสฺส มนํ คเหตฺวา อุปฏฺฐาติ. ตสฺมา อุปฏฺฐากานํ อคฺโค นาม ชาโต.

ตสฺส ปญฺหากมฺเม อยมนุปุพฺพิกถา:- อิโต กิร สตสหสฺสมตฺถเก กปฺเป ๓- ปทุมุตฺตโร นาม สตฺถา โลเก อุปฺปชฺชิ. ตสฺส หํสวตี นาม นครํ อโหสิ, นนฺโท นาม ราชา ปิตา, สุเมธา นาม เทวี มาตา, โพธิสตฺโต อุตฺตรกุมาโร นาม อโหสิ. โส ปุตฺตสฺส ชาตทิวเส มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขมฺม ปพฺพชิตฺวา ปธานมนุยุตฺโต สพฺพญฺญุตํ ปตฺวา "อเนกชาติสํสารนฺ"ติ อุทานํ อุทาเนตฺวา สตฺตาหํ โพธิปลฺลงฺเก