๔. สมจิตฺตวคฺควณฺณนา

[๓๓] จตุตฺถสฺส ปฐเม อสปฺปุริสภูมีติ อสปฺปุริสานํ ปติฏฺฐานฏฺฐานํ. ๒- สปฺปุริสภูมิยํปิ เอเสว นโย. อกตญฺญูติ กตํ น ชานาติ. อกตเวทีติ กตํ ปากฏํ กตฺวา น ชานาติ. อุปญฺญาตนฺติ วณฺณิตํ โถมิตํ ปสฏฺฐํ. ยทิทนฺติ ยา อยํ. อกตญฺญุตา อกตเวทิตาติ ปเรน กตสฺส อุปการสฺส อชานนญฺเจว ปากฏํ กตฺวา อชานนญฺจ. เกวลาติ สกลา. สุกฺกปกฺเขปิ วุตฺตนเยเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

[๓๔] ทุติเย มาตุ จ ปิตุ จาติ ชนิกมาตุ จ ชนกปิตุ จ. เอเกน ภิกฺขเว อํเสน มาตรํ ปริหเรยฺยาติ เอกสฺมึ อํสกูเฏ ฐเปตฺวา มาตรํ ปฏิชคฺเคยฺย. เอเกน อํเสน ปิตรํ ปริหเรยฺยาติ เอกสฺมึ อํสกูเฏ ฐเปตฺวา ปิตรํ ปฏิชคฺเคยฺย. วสฺสสตายโก วสฺสสตชีวีติ วสสสตายกกาเล ชาโต สกลํ วสฺสสตํ ชีวนโต. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- สเจ ปุตฺโต นาม "มาตาปิตูนํ ปฏิกริสฺสามี"ติ อุฏฺฐาย สมุฏฺฐาย ทกฺขิเณ อํสกูเฏ มาตรํ, วาเม ปิตรํ ฐเปตฺวา วสฺสสตายุโก สกลํปิ วสฺสสตํ ชีวมาโน ปริหเรยฺย. โส จ เนสํ อุจฺฉาทนปริมทฺทนนฺหาปนสมฺพาหเนนาติ โส จ ปุตฺโต เตสํ มาตาปิตูนํ อํสกูเฏสุ ฐิตานํเยว ทุคฺคนฺธปฏิวิโนทนตฺถํ สุคนฺธกรเณน อุจฺฉาทเนน, ปริสฺสมวิโนทนตฺถํ หตฺถปริมทฺทเนน, สีตุณฺหกาเล จ อุโณฺหทกสีโตทกนฺหาปเนน, หตฺถปาทาทีนํ อากฑฺฒนปริกฑฺฒนสงฺขาเตน สมฺพาหเนน อุปฏฺฐานํ กเรยฺย. เต จ ตตฺเถวาติ เต จ มาตาปิตโร ตตฺเถว ตสฺส อํสกูเฏสุ นิสินฺนาว มุตฺตกรีสํ จเชยฺยุํ. ๑- น เตฺวว ภิกฺขเว เอวํปิ น เตฺวว มาตาปิตูนํ กตํ วา โหติ ปฏิกตํ วา.