ตตฺริมานิ วตฺถูนิ:- เอโก กิร มนุสฺโส "อฏฺฏํ กริสฺสามี"ติ คามโต นครํ คจฺฉนฺโต นิกฺขนฺตฏฺฐานโต ปฏฺฐาย "วินิจฺฉยสภายํ รญฺโญ จ ราชมหามตฺตานญฺจ อิทํ กเถสฺสามิ อิทํ กเถสฺสามี"ติ วิตกฺเกนฺโต ราชกุลํ คโต วิย รญฺโญ ปุรโต ฐิโต วิย อฏฺฏการเกน สทฺธึ กเถนฺโต วิย จ อโหสิ, ตสฺส ตํ วิตกฺกวิปฺผารวเสน นิจฺฉรนฺตํ สทฺทํ สุตฺวา เอโก ปุริโส "เกนตฺเถน อาคจฺฉสี"ติ อาห. อฏฺฏกมฺเมนาติ. คจฺฉ, ชโย เต ภวิสฺสตีติ. โส คนฺตฺวา อฏฺฏํ กตฺวา ชยเมว ปาปุณิ.

อปโรปิ เถโร โปลิยวาสี คาเม ๒- ปิณฺฑาย วิจริ. อถ นํ นิกฺขนฺตํ เอกา ทาริกา อญฺญาวิหิตา น อทฺทส. โส คามทฺวาเร ฐตฺวา นิวตฺติตฺวา โอโลเกตฺวา ตํ ทิสฺวา วิตกฺกยนฺโต อคมาสิ. คจฺฉนฺโตเยว จ "กึ นุ โข กุรุมานา ทาริกา น อทฺทสา"ติ วจีเภทํ อกาสิ. ปสฺเส ฐิโต เอโก ปุริโส สุตฺวา "ตุเมฺห ภนฺเต โปลิยคาเม จริตฺถา"ติ อาห.

มโนสงฺขารา ปณิหิตาติ จิตฺตสงฺขารา สุฏฺฐปิตา. วิตกฺเกสฺสตีติ วิตกฺกยิสฺสติ ปวตฺตยิสฺสตีติ ปชานาติ. ปชานนฺโต จ อาคมเนเนว ปชานาติ, ปุพฺพภาเคน ชานาติ, อนฺโตสมาปตฺติยํ จิตฺตํ อปโลเกตฺวา ชานาติ. อาคมเนน ชานาติ นาม กสิณปริกมฺมกาเลเยว "เยนากาเรเนว ๓- กสิณภาวนํ อารทฺโธ ปฐมชฺฌานํ วา ฯเปฯ จตุตฺถชฺฌานํ วา อฏฺฐ วา สมาปตฺติโย นิพฺพตฺเตสฺสตี"ติ ชานาติ. ปุพฺพภาเคน ชานาติ นาม สมถวิปสฺสนาย ๔- อารทฺธาเยว ชานาติ, "เยนากาเรน เอส วิปสฺสนํ อารทฺโธ โสตาปตฺติมคฺคํ วา นิพฺพตฺเตสฺสติ ฯเปฯ อรหตฺตมคฺคํ วา