๖. ปฐมสิกฺขาสุตฺตวณฺณนา

[๘๗] ฉฏฺเฐ อตฺตกามาติ อตฺตโน หิตกามา. ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉตีติ ยาสุปิ ๑- สิกฺขาสุ สพฺพเมตํ ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ สงฺคหํ คจฺฉติ. ปริปูรการี โหตีติ สมตฺตการี โหติ. มตฺตโสการีติ ปมาเณน การโก, สพฺเพน สพฺพํ กาตุํ น สกฺโกตีติ อตฺโถ. ขุทฺทานุขุทฺทกานีติ จตฺตาริ ปาราชิกานิ ฐเปตฺวา เสสสิกฺขาปทานิ. ตตฺราปิ สํฆาทิเสสํ ขุทฺทกํ, ถุลฺลจฺจยํ อนุขุทฺทกํ นาม. ถุลฺลจฺจยญฺจ ขุทฺทกํ, ปาจิตฺติยํ อนุขุทฺทกํ นาม. ปาจิตฺติยญฺจ ขุทฺทกํ, ปาฏิเทสนิยทุกฺกฏทุพฺภาสิตานิ อนุขุทฺทกานิ นาม. อิเม ปน องฺคุตฺตรมหานิกายวลญฺชนกอาจริยา "จตฺตาริ ปาราชิกานิ ฐเปตฺวา เสสานิ สพฺพานิปิ ขุทฺทานุขุทฺทกานี"ติ วทนฺติ. ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปีติ เอตฺถ ปน ขีณาสโว ตาว โลกวชฺชํ นาปชฺชติ, ปณฺณตฺติวชฺชเมว อาปชฺชติ. อาปชฺชนฺโต จ กาเยนปิ วาจายปิ จิตฺเตนปิ อาปชฺชติ. กาเยน อาปชฺชนฺโต กุฏิการสหเสยฺยาทีนิ อาปชฺชติ, วาจาย อาปชฺชนฺโต สญฺจริตฺตปทโส- ธมฺมาทีนิ, จิตฺเตน อาปชฺชนฺโต รูปิยปฏิคฺคหณํ อาปชฺชติ. เสเสสุปิ ๒- เอเสว นโย. น หิ เมตฺถ ภิกฺขเว อภพฺพตา วุตฺตาติ ภิกฺขเว น หิ มยา เอตฺถ เอวรูปํ อาปตฺตึ อาปชฺชเน จ วุฏฺฐาเน จ อริยปุคฺคลสฺส อภพฺพตา กถิตา. อาทิพฺรหฺมจริยกานีติ มคฺคพฺรหฺมจริยสฺส อาทิภูตานิ จตฺตาริ มหาสีลสิกฺขาปทานิ. พฺรหฺมจริยสารุปฺปานีติ ตานิเยว จตุมคฺคพฺรหฺมจริยสฺส สารุปฺปานิ อนุจฺฉวิกานิ.

ตนุตฺตาติ ตนุภาวา. สกทาคามิโน หิ ราคาทโย อพฺภปฏลํ วิย มจฺฉิกาปตฺตํ วิย จ ตนุกา โหนฺติ, น พหลา. โอรมฺภาคิยานนฺติ เหฏฺฐาภาคิยานํ. สญฺโญชนานนฺติ พนฺธนานํ. ปริกฺขยาติ ปริกฺขเยน. โอปปาติโก โหตีติ อุปฺปนฺนโก โหติ. ตตฺถ ปรินิพฺพายีติ เหฏฺฐา อโนตริตฺวา อุปริเยว ปรินิพฺพานธมฺโม. อนาวตฺติธมฺโมติ โยนิคติวเสน อนาคมนธมฺโม.