ปฐมํ อุปฺปชฺชตีติ ยถา นาม "ราชา นิกฺขนฺโต"ติ วุตฺเต "ราชาเยว นิกฺขนฺโต, เสสา ราชเสนา ๑- นิกฺขนฺตา อนิกฺขนฺตา"ติ ปุจฺฉิตพฺพการณํ นตฺถิ, สพฺพา นิกฺขนฺตาเตฺวว ๒- ปญฺญายนฺติ, เอวเมว มโน อุปฺปนฺโนติ วุตฺตกาลโต ๓- ปฏฺฐาย อวเสสา สหชาตสํสฏฺฐสมฺปยุตฺตา อุปฺปนฺนา น อุปฺปนฺนาติ ปุจฺฉิตพฺพการณํ นตฺถิ, สพฺเพ เต อุปฺปนฺนาเตฺวว ปญฺญายนฺติ. เอตมตฺถวสมฺปฏิจฺจ ๔- เตหิ สํสฏฺฐสมฺปยุตฺโต เอกุปฺปาเทกนิโรโธปิ สมาโน มโน เตสํ ธมฺมานํ ปฐมํ อุปฺปชฺชตีติ วุตฺโต. อนฺวเทวาติ อนุเทว, สเหว เอกโตเยวาติ อตฺโถ. พฺยญฺชนจฺฉายํ ปน คเหตฺวา ปฐมํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชติ, ปจฺฉา เจตสิกาติ น คเหตพฺพํ. อตฺโถ หิ ปฏิสรณํ, น พฺยญฺชนํ. "มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา, มโนเสฏฺฐา มโนมยา"ติ คาถายปิ เอเสว นโย.

[๕๗] สตฺตเม กุสลาติ จตุภูมิกาปิ กุสลา ธมฺมา กถิตา. เสสํ ฉฏฺเฐ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ.

[๕๘] อฏฺฐเม ยถยิทํ ภิกฺขเว ปมาโทติ เอตฺถ ภิกฺขเวติ อาลปนํ, ยถา อยํ ปมาโทติ อตฺโถ. ปมาโทติ ปมชฺชนากาโร. วุตฺตเญฺหตํ:-

"ตตฺถ กตโม ปมาโท? กายทุจฺจริเต วา วจีทุจฺจริเต วา