@ฉ.ม. อตฺตตฺถจริยํ ญาตตฺถจริยํ โลกตฺถจริยํ ติฏฺฐนฺโตปิ อุปฺปชฺชมาโน นาม. เทวตาหิ ยาจิโต ปญฺจมหาวิโลกิตํ วิโลเกตฺวา มหามายาย เทวิยา กุจฺฉิสฺมึ ปฏิสนฺธึ คณฺหนฺโตปิ, อนูนาธิเก ทส มาเส คพฺภวาสํ วสนฺโตปิ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. เอกูนตึส วสฺสานิ อคารมชฺเฌ ติฏฺฐนฺโตปิ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. กาเมสุ อาทีนวํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ทิสฺวา ราหุลภทฺทสฺส ชาตทิวเส ฉนฺนสหาโย กณฺฐกํ อสฺสวรํ ๑- อารุยฺห นิกฺขมนฺโตปิ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. ตีณิ รชฺชานิ อติกฺกมนฺโต อโนมานทีตีเร ปพฺพชนฺโต จ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. ฉ วสฺสานิ มหาปธานํ กโรนฺโตปิ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. ปริปากคเต ๒- ญาเณ โอฬาริกาหารํ อาหรนฺโตปิ จ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. สายณฺหสมเย วิสาขปุณฺณมายํ มหาโพธิมณฺฑํ อารุยฺห มารพลํ วิธเมตฺวา ปฐมยาเม ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริตฺวา มชฺฌิมยาเม ทิพฺพจกฺขุํ วิโสเธตฺวา ปจฺฉิมยามสมนนฺตเร ทฺวาทสงฺคํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมปฏิโลมโต สมฺมสิตฺวา โสตาปตฺติมคฺคํ ปฏิวิชฺฌนฺโตปิ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. โสตาปตฺติผลกฺขเณปิ สกทาคามิมคฺคกฺขเณปิ สกทาคามิผลกฺขเณปิ อนาคามิมคฺคกฺขเณปิ อนาคามิผลกฺขเณปิ อุปฺปชฺชมาโนว นาม. อรหตฺตมคฺคกฺขเณ ปน อุปฺปชฺชติ นาม. อรหตฺตผลกฺขเณ อุปฺปนฺโน นาม. พุทฺธานํ หิ สาวกานํ วิย น ปฏิปาฏิยา อิทฺธิวิธญาณาทีนิ อุปฺปชฺชนฺติ, สเหว ปน อรหตฺตมคฺเคน สกโลปิ สพฺพญฺญุตญาณาทิคุณราสิ อาคโตว นาม โหติ. ตสฺมา เต นิพฺพตฺติตสพฺพกิจฺจตฺตา ๓- อรหตฺตผลกฺขเณ อุปฺปนฺนา นาม โหนฺติ. อิมสฺมึ สุตฺเต อรหตฺตผลกฺขณํเยว สนฺธาย "อุปฺปชฺชตี"ติ เวทิตพฺโพ, อุปฺปนฺโน โหตีติ อยเญฺหตฺถ อตฺโถ.

พหุชนหิตายาติ มหาชนสฺส หิตตฺถาย อุปฺปชฺชติ. พหุโน ชนสฺส สุขายาติ มหาชนสฺส สุขตฺถาย อุปฺปชฺชติ. โลกานุกมฺปายาติ สตฺตโลกสฺส อนุกมฺปํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ. กตรโลกสฺสาติ ๔- ? โย ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อมตปานํ ปิวิตฺวา ๕- ธมฺมํ ปฏิวิชฺฌิ, ตสฺสตฺถาย. ๖- ภควตา โพธิมณฺเฑ ๗- สตฺตสตฺตาหํ วีตินาเมตฺวา

@๓ สี. นิพฺพตฺต..., ฉ.ม. นิปฺผตฺต.... ๔ ฉ.ม. กตรสตฺตโลกสฺส ๕ สี. ปิวิ