@๗ ฉ.ม. วิญฺญาตาทิอเนกตฺถปฺปเภโท, อิ. วิญฺญาณาทิอเนกตฺถปฺปเภโท ปสุโต"ติอาทีสุ คจฺฉนฺโตติ อตฺโถ. "สุตธมฺมสฺส ปสฺสโต"ติอาทีสุ ๑- วิสฺสุตธมฺมสฺสาติ อตฺโถ. "อวสฺสุตา อวสฺสุตสฺสา"ติอาทีสุ ๒- กิลินฺนากิลินฺนสฺสาติ อตฺโถ. "ตุเมฺหหิ ปุญฺญํ ปสุตํ อนปฺปกนฺ"ติอาทีสุ ๓- อุปจิตนฺติ อตฺโถ. "เย ฌานปฺปสุตา ธีรา"ติอาทีสุ ๔- ฌานานุยุตฺตาติ อตฺโถ. "ทิฏฺฐํ สุตํ มุตนฺ"ติอาทีสุ ๕- โสตวิญฺเญยฺยนฺติ อตฺโถ. "สุตธโร สุตสนฺนิจโย"ติอาทีสุ ๖- โสตทฺวารานุสาเรน วิญฺญาตธโรติ อตฺโถ. อิธ ปนสฺส โสตทฺวารานุสาเรน อุปธาริตนฺติ วา อุปธารณนฺติ วาติ อตฺโถ. เมสทฺทสฺส หิ มยาติ อตฺเถ สติ "เอวํ มยา สุตํ โสตทฺวารานุสาเรน อุปธาริตนฺ"ติ ยุชฺชติ. มมาติ อตฺเถ สติ "เอวํ มม สุตํ โสตทฺวารานุสาเรน อุปธารณนฺ"ติ ยุชฺชติ.

เอวเมเตสุ ตีสุ ปเทสุ เอวนฺติ โสตวิญฺญาณาทิวิญฺญาณกิจฺจนิทสฺสนํ. เมติ วุตฺตวิญฺญาณสมงฺคิปุคฺคลนิทสฺสนํ. สุตนฺติ อสฺสวนภาวปฏิกฺเขปโต อนูนาธิกาวิปรีตคฺคหณนิทสฺสนํ. ตถา เอวนฺติ ตสฺสา โสตทฺวารานุสาเรน ปวตฺตาย วิญฺญาณวีถิยา นานปฺปกาเรน อารมฺมเณ ปวตฺติภาวปฺปกาสนํ. เมติ อตฺตปฺปกาสนํ. สุตนฺติ ธมฺมปฺปกาสนํ. อยเญฺหตฺถ สงฺเขโป "นานปฺปกาเรน อารมฺมเณ ปวตฺตาย วิญฺญาณวีถิยา มยา น อญฺญํ กตํ, อิทํ ปน กตํ, อยํ ธมฺโม สุโต"ติ.

ตถา เอวนฺติ นิทฺทิสิตพฺพปฺปกาสนํ. เมติ ปุคฺคลปฺปกาสนํ. สุตนฺติ ปุคฺคลกิจฺจปฺปกาสนํ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- ยํ สุตฺตํ นิทฺทิสิสฺสามิ, ตํ มยา เอวํ สุตนติ.

ตถา เอวนฺติ ยสฺส จิตฺตสนฺตานสฺส นานปฺปการปฺปวตฺติยา ๗- นานตฺถพฺยญฺชนคฺคหณํ โหติ, ตสฺส นานาการนิทฺเทโส. เอวนฺติ หิ อยํ อาการปญฺญตฺตินิทฺเทโส. ๘- เมติ กตฺตุนิทฺเทโส. สุตนฺติ วิสยนิทฺเทโส. เอตฺตาวตา นานปฺปการปฺปวตฺตเนน จิตฺตสนฺตาเนน ตํสมงฺคิโน กตฺตุวิสยคฺคหณสนฺนิฏฺฐานํ ๙- กตํ โหติ.

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๑๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “วรรคที่ ๑”