@๔ ที.ปา. ๑๑/๑๘๘/๑๑๗ ปญฺหพฺยากรณ

อปิจ อาคทนํ อาคโท, วจนนฺติ อตฺโถ. ตโถ อวิปรีโต อาคโท อสฺสาติ ทการสฺส ตการํ กตฺวา ตถาคโตติ เอวเมว ตสฺมึ อตฺเถ ปทสนฺธิ ๑- เวทิตพฺพา.

กถํ ตถาการิตาย ตถาคโต? ๒- ภควา หิ ยํ วาจํ ภาสติ, ตเถว กาเยน กโรติ. ๒- ภควโต หิ วาจาย กาโย อนุโลเมติ กายสฺสาปิ วาจา, ตสฺมา ยถาวาที ตถาการี ยถาการี ตถาวาที จ โหติ. เอวํภูตสฺส จสฺส ยถา วาจา, กาโยปิ ตถาคโต, ปวตฺโตติ อตฺโถ. ยถา จ กาโย, วาจาปิ ตถา คตาติ ตถาคโต. เตเนวาห "ยถาวาที ภิกฺขเว ตถาคโต ตถาการี, ยถาการี ตถาวาที. อิติ ยถาวาที ตถาการี, ยถาการี ตถาวาที. ตสฺมา `ตถาคโต'ติ วุจฺจตี"ติ. ๓- เอวํ ตถาการิตาย ตถาคโต.

กถํ อภิภวนฏฺเฐน ตถาคโต? อุปริ ภวคฺคํ เหฏฺฐา อเวจึ ปริยนฺติกํ ๔- กตฺวา ติริยํ อปริมาณาสุ โลกธาตูสุ สพฺพสตฺเต อภิภวติ สีเลนปิ สมาธินาปิ ปญฺญายปิ วิมุตฺติยาปิ, น ตสฺส ตุลา วา ปมาณํ วา อตฺถิ, อตุโล อปฺปเมยฺโย อนุตฺตโร ราชราโช ๕- เทวเทโว สกฺกานํ อติสกฺโก พฺรหฺมานํ อติพฺรหฺมา. เตนาห "สเทวเก ภิกฺขเว โลเก ฯเปฯ สเทวมนุสฺสาย ตถาคโต อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี. ตสฺมา `ตถาคโต'ติ วุจฺจตี"ติ. ๓-