@พุทฺธานํ, อิ. เสขาเสขพุทฺธานํ ๗ ฉ.ม.,อิ. เย ตถาคเตน ๘ ฉ.ม.,อิ. เตสุ น
@จตฺตาโร ปฏิภาคํ กาตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถีติ อปฺปฏิภาโค. อปฺปฏิปุคฺคโลติ อญฺโญ โกจิ "อหํ พุทฺโธ"ติ เอวํ ปฏิญฺญํ ทาตุํ สมตฺโถ นาม ปุคฺคโล ๑- นตฺถีติ อปฺปฏิปุคฺคโล. อสโมติ อปฺปฏิปุคฺคลตฺตาว สพฺพสตฺเตหิ อสโม. อสมสโมติ อสมา วุจฺจนฺติ อตีตานาคตา สพฺพญฺญุพุทฺธา, เตหิ อสเมหิ สโมติ อสมสโม.
ทฺวิปทานํ ๒- อคฺโคติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อปทานํ ทฺวิปทานํ จตุปฺปทานํ พหุปฺ- ปทานํ รูปิอรูปิสญฺญิอสญฺญิเนวสญฺญินาสญฺญิสตฺตานํ อคฺโคว, กสฺมา อิธ ทฺวิปทานํ อคฺโคติ วุตฺโต? เสฏฺฐตรวเสน. อิมสฺมึ หิ โลเก เสฏฺโฐ นาม อุปฺปชฺชมาโน อปทจตุปฺปทพหุปฺปเทสุ นุปฺปชฺชติ, ทฺวิปเทสุเยว อุปฺปชฺชติ. กตรทฺวิปเทสูติ? มนุสฺเสสุ เจว เทเวสุ จ. มนุสฺเสสุ จ ๓- อุปฺปชฺชมาโน ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ วเส วตฺเตตุํ สมตฺโถ พุทฺโธ หุตฺวา อุปฺปชฺชติ. เทเวสุ อุปฺปชฺชมาโน ทสสหสฺสิโลก- ธาตุวสวตฺตี มหาพฺรหฺมา หุตฺวา อุปฺปชฺชติ. โส ตสฺส กปฺปิยการโก วา อารามิโก วา สมฺปชฺชติ. อิติ ตโตปิ เสฏฺฐตรวเสเนว ๔- ทฺวิปทานํ อคฺโคติ วุตฺโต.
[๑๗๕-๑๘๖] ฉฏฺฐาทีสุ เอกปุคฺคลสฺส ภิกฺขเว ปาตุภาวา มหโต จกฺขุสฺส ปาตุภาโว โหตีติ ภิกฺขเว เอกปุคฺคลสฺส ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาเวน มหนฺตสฺส จกฺขุสฺส ปาตุภาโว โหติ. ตสฺมึ ปุคฺคเล ปาตุภูเต ตํปิ ปาตุภูตเมว โหติ, น วินา ตสฺส ปาตุภาเวน ปาตุภวติ. ปาตุภาโวติ อุปฺปตฺติ นิปฺผตฺติ. กตมสฺส จกฺขุสฺสาติ? ปญฺญาจกฺขุสฺสาติ. กีวรูปสฺสาติ? สาริปุตฺตตฺ- เถรสฺส วิปสฺสนาปญฺญาสทิสสฺส มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส สมาธิปญฺญาสทิสสฺสาติ. อาโลกาทีสุปิ เอเสว นโย. อุภินฺนํ อคฺคสาวกานํ ปญฺญาอาโลกสทิโสเยวาติ เอตฺถ ๕- อาโลโก, ปญฺญาโอภาสสทิโสเยว จ ๖- โอภาโส อธิปฺเปโต. "มหโต จกฺขุสฺส, มหโต อาโลกสฺส, มหโต โอภาสสฺสา"ติ อิมานิ ตีณิปิ ๗- โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกานิ กถิตานีติ เวทิตพฺพานิ.