จตุนฺนํ ปฏิสมฺภิทานํ สจฺฉิกิริยา โหตีติ จตสฺโส หิ ปฏิสมฺภิทาโย อตฺถปฏิสมฺภิทา ธมฺมปฏิสมฺภิทา นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา ปฏิภาณปฏิสมฺภิทาติ. ตตฺถ อตฺเถสุ ญาณํ อตฺถปฏิสมฺภิทา, ธมฺเมสุ ญาณํ ธมฺมปฏิสมฺภิทา, อตฺถธมฺมนิรุตฺตาภิลาเป ญาณํ นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา, ญาเณสุ ญาณํ ปฏิภาณปฏิสมฺภิทา. อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถาโร ปเนตาสํ อภิธมฺเม ๑- อาคโตเยว. อิมาสํ จตสฺสนฺนํ ปฏิสมฺภิทานํ พุทฺธุปฺปาเท ปจฺจกฺขกิริยา โหติ, น วินา พุทฺธุปฺปาทา. เอตาสํ สจฺฉิกิริยา โหตีติ อตฺโถ. ๒- อิมาปิ โลกิยโลกุตฺตราว กถิตาติ เวทิตพฺพา.

อเนกธาตุปฏิเวโธติ "จกฺขุธาตุ รูปธาตู"ติอาทีนํ อฏฺฐารสนฺนํ ธาตูนํ พุทฺธุปฺปาเทเยว ปฏิเวโธ โหติ, น วินา พุทฺธุปฺปาเทนาติ อตฺโถ. นานาธาตุ- ปฏิเวโธ โหตีติ เอตฺถ อิมา จ ๑- อฏฺฐารส ธาตุโย นานาสภาวโต นานาธาตุโยติ เวทิตพฺพา. โย ปเนตาสํ "นานาสภาวา เอตฺถา"ติ ๒- เอวํ นานาการณโต ๓- ปฏิเวโธ, อยํ นานาธาตุปฏิเวโธ นาม. วิชฺชาวิมุตฺติผลสจฺฉิกิริยาติ เอตฺถ วิชฺชาติ ผลญาณํ, วิมุตฺตีติ ตทวเสสา โสตาปตฺติผลสมฺปยุตฺตา ๔- ธมฺมา. โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาติ โสโตติ ปฐมมคฺโค, เตน โสเตน ปตฺตพฺพํ ผลนฺติ ๕- โสตาปตฺติผลํ. สกทาคามิผลาทีนิ ปากฏาเนว.

[๑๘๗] อนุตฺตรนฺติ นิรุตฺตรํ. ๖- ธมฺมจกฺกนฺติ เสฏฺฐจกฺกํ. จกฺกสทฺโท เหส:-