@๔ ฉ.ม. อญฺญาสิโกณฺฑญฺโญ. เอวมุปริปิ ๕ ฉ.ม.,อิ. ตสฺส ๖ ฉ.ม.,อิ. อเวกฺขิตฺวา อเปกฺขิตฺวา ยํ เอตนฺติ อตฺโถ. อญฺญาโกณฺฑญฺโญติ อญฺญาตโกณฺฑญฺโญ, ปฏิวิทฺธโกณฺฑญฺโญ. เตเนวาห "อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญ, อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญติ. อิติ หิทํ อายสฺมโต โกณฺฑญฺญสฺส อญฺญาโกณฺฑญฺโญเตฺวว นามํ อโหสี"ติ. ๑-

อยมฺปน เถโร กตรพุทฺธกาเล ปุพฺพปฏฺฐนํ อภินีหารํ อกาสิ, กทา ปพฺพชิโต, กทา เตน ปฐมํ ธมฺโม อธิคโต, กทา ฐานนฺตเร ฐปิโตติ อิมินา นเยน สพฺเพสุปิ เอตทคฺเคสุ ปญฺหากมฺมํ เวทิตพฺพํ.

ตตฺถ อิมสฺส ตาว เถรสฺส ปญฺหากมฺเม อยมนุปุพฺพิกถา:- อิโต กปฺปสตสหสฺสมตฺถเก ปทุมุตฺตโร นาม พุทฺโธ โลเก อุทปาทิ, ตสฺส ปฏิวิทฺธสพฺพญฺญุตญาณสฺส มหาโพธิปลฺลงฺกโต อุฏฺฐหนฺตสฺส มหาปฐวิยํ ฐเปตุํ ปาเท อุกฺขิตฺตมตฺเต ปาทํ สมฺปฏิจฺฉนตฺถํ ปทุมปุปฺผํ อุคฺคจฺฉิ, ตสฺส ธุรปตฺตานิ นวุติหตฺถานิ โหนฺติ, เกสรํ ตึสหตฺถํ, กณฺณิกา ทฺวาทสหตฺถา, ปาทปติฏฺฐิตฏฺฐานํ เอกาทสหตฺถํ. ตสฺส ปน ภควโต สรีรํ อฏฺฐปณฺณาสหตฺถุพฺเพธํ อโหสิ. ตสฺส ปทุมกณฺณิกาย ทกฺขิณปาเท ปติฏฺฐหนฺเต มหาตุมฺพมตฺตา เรณุ อุคฺคนฺตฺวา สรีรํ โอกิรมานา โอตริ, วามปาทสฺส ฐปนกาเลปิ ตถารูปํเยว ปทุมํ อุคฺคนฺตฺวา ปาทํ สมฺปฏิจฺฉิ. ตโตปิ อุคฺคนฺตฺวา ตสฺส ภควโต วุตฺตปฺปมาณาว เรณุ สรีรํ โอกิริ. ตํ ปน เรณุํ อภิภวมานา ตสฺส ภควโต สรีรปฺปภา นิกฺขมิตฺวา ยนฺตนาฬิกาย วิสฺสฏฺฐสุวณฺณรสธารา วิย สมนฺตา ทฺวาทสโยชนํ ฐานํ เอโกภาสํ อกาสิ. ตติยปาทุทฺธรณกาเล ปฐมุคฺคตปทุมํ อนฺตรธายิ, ปาทสมฺปฏิจฺฉนตฺถํ อญฺญํ นวํ ปทุมํ อุคฺคจฺฉิ. อิมินา นิยาเมน ยตฺถ ยตฺถ คนฺตุกาโม โหติ, ปเท ปเท ๒- มหาปทุมํ อุคฺคจฺฉติ. เตเนวสฺส "ปทุมุตฺตรสมฺมาสมฺพุทฺโธ"ติ นามํ อโหสิ.