@๔ ฉ.ม. ปน เอกา ปพฺพชฺชา ๕ ฉ.ม. สญฺจโย. เอวมุปริปิ ปริมทฺทิตฺวา ๑- "อาจริย ตุมฺหากํ ชานนสมโย เอตฺตโกว, อุทาหุ อุตฺตริมฺปิ อตฺถี"ติ ปุจฺฉึสุ. สญฺชโย "เอตฺตโกว, สพฺพํ ตุเมฺหหิ ญาตนฺ"ติ อาห. เต ตสฺส กถํ สุตฺวา จินฺตยึสุ "เอวํ สติ อิมสฺส สนฺติเก พฺรหฺมจริยสฺส วาโส นิรตฺถโก, มยํ โมกฺขธมฺมํ คเวสิตุํ นิกฺขนฺตา, โส อิมสฺส สนฺติเก อุปฺปาเทตุํ น สกฺกา. มหา โข ปน ชมฺพูทีโป, คามนิคมราชธานิโย จรนฺตา มยํ อวสฺสํ โมกฺขธมฺมเทสกํ เอกํ อาจริยํ ลภิสฺสามา"ติ. เต ตโต ปฏฺฐาย ยตฺถ ยตฺถ ปณฺฑิตา สมณพฺราหฺมณา อตฺถีติ สุณนฺติ, ตตฺถ ตตฺถ คนฺตฺวา ปญฺหสฺส สากจฺฉํ กโรนฺติ. เตหิ ปุฏฺฐํ ปญฺหํ อญฺเญ กเถตุํ สมตฺถา นตฺถิ, เต ปน เตสํ ปญฺหํ วิสฺสชฺเชนฺติ. เอวํ สกลชมฺพูทีปํ ปริคฺคณฺหิตฺวา นิวตฺติตฺวา สกฏฺฐานเมว อาคนฺตฺวา "สมฺม โกลิต โย ปฐมํ อมตํ อธิคจฺฉติ, โส อาโรเจตู"ติ กติกํ อกํสุ.

เตน สมเยน อมฺหากํ สตฺถา ปฐมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ปวตฺติตปวรธมฺมจกฺโก อนุปุพฺเพน ราชคหํ สมฺปตฺโต โหติ. อถ "เอกสฏฺฐี อรหนฺตา โลเก อุปฺปนฺนา โหนฺตี"ติ วุตฺตกาเล "จรถ ภิกฺขเว จาริกํ พหุชนหิตายา"ติ รตนตฺตยคุณปกาสนตฺถํ อุยฺโยชิตานํ ภิกฺขูนํ อนฺตเร ปญฺจวคฺคิยพฺภนฺตเร อสฺสชิตฺเถโร ปฏินิวตฺติตฺวา ราชคหเมว อาคโต. ปุนทิวเส ปาโตว ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ.

ตสฺมึ สมเย อุปติสฺสปริพฺพาชโก ปาโตว ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา ปริพฺพาชการามํ คจฺฉนฺโต เถรํ ทิสฺวา จินฺเตสิ "มยา เอวรูโป ปพฺพชิโต นาม น ทิฏฺฐปุพฺโพเยว. เย วต โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, อยํ เตสํ ภิกฺขูนํ อญฺญตโร, ยนฺนูนาหํ อิมํ ภิกฺขุํ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺเฉยฺยํ `กํสิ ตฺวํ อาวุโส อุทฺทิสฺส ปพฺพชิโต, โก วา เต สตฺถา, กสฺส วา ตฺวํ ธมฺมํ โรเจสี"ติ. อถสฺส เอตทโหสิ "อกาโล โข อิมํ ภิกฺขุํ ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ, อนฺตรฆรํ ปวิฏฺโฐ ปิณฺฑาย จรติ, ยนฺนูนาหํ อิมํ ภิกฺขุํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺเธยฺยํ อตฺถิเกหิ อุปญาตํ