@๕ ม.มู. ๑๒/๒๘/๑๖ สพฺพาสวสุตฺต ๖ ขุ.ปฏิ. ๓๑/๕๔๙/๔๕๔ สจฺจกถา (สฺยา)

@๗ สี. สพฺพเมตฺถ ๘ ม. คพฺภโวกฺกนฺติสมโย ทีเปติ. โย จายํ ญาณกรุณากิจฺจสมเยสุ กรุณากิจฺจสมโย, อตฺตหิตปรหิตปฏิปตฺติ- สมเยสุ ปรหิตปฏิปตฺติสมโย, สนฺนิปติตานํ กรณียทฺวยสมเยสุ สทฺธมฺมกถาสมโย, ๑- เทสนาปฏิปตฺติสมเยสุ เทสนาสมโย, เตสุปิ สมเยสุ อญฺญตรํ สนฺธาย "เอกํ สมยนฺ"ติ อาห.

กสฺมา ปเนตฺถ ยถา อภิธมฺเม "ยสฺมึ สมเย กามาวจรนฺ"ติ จ อิโต อญฺเญสุ จ สุตฺตปเทสุ "ยสฺมึ สมเย ภิกฺขเว ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหี"ติ จ ภุมฺมวจเนน นิทฺเทโส กโต, วินเย จ "เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา"ติ กรณวจเนน นิทฺเทโส กโต, ตถา อกตฺวา "เอกํ สมยนฺ"ติ อุปโยควจเนน นิทฺเทโส กโต. ๒- ตตฺถ ตถา, อิธ จ อญฺญถา อตฺถสมฺภวโต. ตตฺถ หิ อภิธมฺเม อิโต อญฺเญสุ จ สุตฺตปเทสุ อธิกรณตฺโถ ภาเวน ภาวลกฺขณตฺโถ จ สมฺภวติ. อธิกรณญฺหิ กาลตฺโถ สมูหตฺโถ จ สมโย, ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตานํ ผสฺสาทิธมฺมานํ ขณสมวายเหตุสงฺขาตสฺส จ สมยสฺส ภาเวน เตสํ ภาโว ลกฺขิยติ, ตสฺมา ตทตฺถโชตนตฺถํ ตตฺถ ภุมฺมวจเนน นิทฺเทโส กโต.

วินเย จ เหตุอตฺโถ กรณตฺโถ จ สมฺภวติ. โย หิ โส สิกฺขาปทปญฺญตฺติสมโย สาริปุตฺตาทีหิปิ ทุพฺพิญฺเญยฺโย, เตน สมเยน เหตุภูเตน จ กรณภูเตน จ สิกฺขาปทานิ ปญฺญาเปนฺโต สิกฺขาปทานิ ปญฺญตฺติเหตุญฺจ อเปกฺขมาโน ภควา ตตฺถ ตตฺถ วิหาสิ. ตสฺมา ตทตฺถโชตนตฺถํ ตตฺถ กรณวจเนน นิทฺเทโส กโต.