สุมนเสฏฺฐี จินฺเตสิ "อจฺฉริยํ วติทํ, อหํ เอตฺตกํ กาลํ ทานํ เทนฺโต เทวตา ๑- สาธุการํ ทาเปตุํ นาสกฺขึ, อยํ อนฺนภาโร มํ นิสฺสาย วสนฺโต อนุรูปสฺส ๒- ปฏิคฺคาหกปุคฺคลสฺส ลทฺธตฺตา เอกปิณฺฑปาตทาเนเนว สาธุการํ ทาเปสิ, เอตสฺส อนุจฺฉวิกํ ทตฺวา เอตํ ปิณฺฑปาตํ มม สนฺตกํ กาตุํ วฏฺฏตี"ติ อนฺนภารํ ปกฺโกสาเปตฺวา "อชฺช ตยา กสฺสจิ กิญฺจิ ทานํ ทินฺนํ อตฺถี"ติ ปุจฺฉิ. ๓- อาม อยฺย, อุปริฏฺฐปจฺเจกพุทฺธสฺส เม อตฺตโน ภาคภตฺตํ ทินฺนนฺติ. หนฺท โภ กหาปณํ คณฺหิตฺวา เอตํ ปิณฺฑปาตํ มยฺหํ เทหีติ. น เทมิ อยฺยาติ. โส ยาว สหสฺสํ วฑฺเฒสิ, อนฺนภาโร "สหสฺเสนปิ น เทมี"ติ อาห. โหตุ โภ, ยทิ ปิณฺฑปาตํ น เทสิ, สหสฺสํ คณฺหิตฺวา ปตฺตึ เม เทหีติ. "เอตมฺปิ ทาตุํ ยุตฺตํ วา น ยุตฺตํ วาติ น ชานามิ, อยฺยมฺปน อุปริฏฺฐปจฺเจกพุทฺธํ ปุจฺฉิตฺวา สเจ ทาตุํ ยุตฺตํ ภวิสฺสติ, ทสฺสามิ โน เจ น ทสฺสามีติ. โส คนฺตฺวา ๔- ปจฺเจกพุทฺธํ สมฺปาปุณิตฺวา "ภนฺเต สุมนเสฏฺฐี มยฺหํ สหสฺสํ ทตฺวา ตุมฺหากํ ทินฺนปิณฺฑปาเต ปตฺตึ ยาจติ, ทมฺมิ, น ทมฺมี"ติ. อุปมนฺเต ปณฺฑิต กริสฺสามิ, เสยฺยถาปิ กุลสติเก คาเม เอกสฺมึเยว ฆเร ทีปํ ชาเลยฺย, เสสา อตฺตโน เตเลน วฏฺฏึ เตเมตฺวา ชาลาเปตฺวา คเณฺหยฺยุํ, ปุริมทีปสฺส ปภา อตฺถิ นตฺถีติ. อติเรกตรา ภนฺเต ปภา โหตีติ. เอวเมว ปณฺฑิต อุลฺลุงฺกยาคุ วา โหตุ กฏจฺฉุภิกฺขา วา, อตฺตโน ปิณฺฑปาเต ปเรสํ ปตฺตึ เทนฺตสฺส สหสฺสํ วา สตสหสฺสํ วา, ยตฺตกานํ เทติ, ตตฺตกานํ ปุญฺญํ วฑฺฒติ. ๕- ตฺวํ เทนฺโต เอกเมว ปิณฺฑปาตํ อทาสิ, สุมนเสฏฺฐิสฺส ปน ปตฺติยา ทินฺนาย เทฺว ปิณฺฑปาตา โหนฺติ เอโก ตว, เอโก ตสฺสาติ.

โส ปจฺเจกพุทฺธํ อภิวาเทตฺวา สุมนเสฏฺฐิสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา "ปิณฺฑปาเต ปตฺตึ คณฺห สามี"ติ อาห. หนฺท กหาปณสหสฺสํ คณฺหาติ. นาหํ ปิณฺฑปาตํ วิกฺกิณามิ, สทฺธาย ปน ตุมฺหากํ ปตฺตึ เทมีติ. ตาต ตฺวํ มยฺหํ สทฺธาย ปตฺตึ

@๔ ฉ.ม. ภวิสฺสติ ทสฺสามีติ คนฺตฺวา ๕ สี. ยตฺตกํ เทติ, ตตฺตกํ วฑฺฒติ เทสิ, อหมฺปน ตุยฺหํ คุณํ ปูเชนฺโต อิมํ สหสฺสํ เทมิ, คณฺห ตาตาติ. โส "เอวํ โหตู"ติ สหสฺสํ คณฺหิ. ตาต ตุยฺหํ สหสฺสํ ลทฺธกาลโต ปฏฺฐาย สหตฺถา กมฺมกรณกิจฺจํ นตฺถิ, วีถิยํ ฆรํ มาเปตฺวา วส. สเจ เยน ตุยฺหํ อตฺโถ, ตํ ๑- อหนฺเต ทมฺมิ อาหราเปตฺวา คณฺหาติ. นิโรธสมาปตฺติโต วุฏฺฐิตปจฺเจกพุทฺธสฺส ทินฺนปิณฺฑปาโต นาม ตํ ทิวสเมว วิปากํ เทติ. ตสฺมา สุมนเสฏฺฐี อญฺญทิวเส อนฺนภารํ คเหตฺวา ราชกุลํ อคจฺฉนฺโตปิ ตํทิวสํ คเหตฺวาว คโต.

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๒๙๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “วรรคที่ ๑”