@๕ ม. โกกนุทํ ๖ สํ.ส. ๑๕/๑๒๓/๙๗ ปญฺจราชสุตฺต, องฺ.ปญฺจก. ๒๓/๑๙๕/๒๖๖ (สฺยา) อาห "ปนฺถก ตฺวํ อิมสฺมึ สาสเน อภพฺโพ, จตูหิ มาเสหิ เอกคาถํปิ คเหตุํ น สกฺโกสิ, ปพฺพชิตกิจฺจํ ปน ตฺวํ กถํ ปาเปสฺสสิ, นิกฺขม อิโต"ติ. โส เถเรน ปณามิโต วิหารปจฺจนฺเต โรทมาโน อฏฺฐาสิ.

เตน สมเยน สตฺถา ราชคหํ อุปนิสฺสาย ชีวกมฺพวเน วิหรติ. ตสฺมึ สมเย ชีวโก ปุริสํ เปเสสิ "ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ สทฺธึ สตฺถารํ นิมนฺเตหี"ติ. เตน โข ปน สมเยน มหาปนฺถโก ภตฺตุทฺเทสโก โหติ. โส "ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ ปฏิจฺฉถ ภนฺเต"ติ วุตฺเต ๑- "จูฬปนฺถกํ ๒- ฐเปตฺวา เสสานํ ปฏิจฺฉามี"ติ อาห. จูฬปนฺถโก ตํ กถํ สุตฺวา ภิยฺโยโส มตฺตาย โทมนสฺสปฺปตฺโต อโหสิ. สตฺถา จูฬปนฺถกํ โรทนฺตํ ๓- ทิสฺวา "จูฬปนฺถโก มยิ คเต พุชฺฌิสฺสตี"ติ คนฺตฺวา อวิทูรฏฺฐาเน อตฺตานํ ทสฺเสตฺวา "กึ ตฺวํ ปนฺถก โรทสี"ติ อาห. ภาตา มํ ภนฺเต ปณาเมตีติ. ปนฺถก ตุยฺหํ ภาติกสฺส ปรปุคฺคลานํ อาสยานุสยญาณํ นตฺถิ, ตฺวํ พุทฺธเวเนยฺยปุคฺคโล นามาติ อิทฺธิยา อภิสงฺขริตฺวา เอกํ สุทฺธโจฬขณฺฑํ อทาสิ "อิมํ คเหตฺวา `รโชหรณํ รโชหรณนฺ'ติ วตฺวา ภาเวหิ ปนฺถกา"ติ.

โส สตฺถารา ทินฺนํ โจฬขณฺฑํ "รโชหรณํ รโชหรณนฺ"ติ หตฺเถน ปริมชฺชนฺโต นิสีทิ. ตสฺส ปริมชฺชนฺตสฺส ปิโลติกานิ ๔- กิลิฏฺฐธาตุกานิ ชาตานิ. ปุนปฺปุนํ ๕- ปริมชฺชนฺตสฺส อุกฺขลิปริปุญฺฉนสทิสํ ชาตํ. โส ญาณปริปากํ อาคมฺม ตตฺถ ขยวยํ ปฏฺฐเปตฺวา จินฺเตสิ "อิทํ โจฬขณฺฑํ ปกติยา ปณฺฑรํ ปริสุทฺธํ, อุปาทินฺนกสรีรํ นิสฺสาย กิลิฏฺฐํ ชาตํ, อิทํ จิตฺตํปิ เอวํคติกเมวา"ติ สมาธึ ภาเวตฺวา จตฺตาริ รูปาวจรชฺฌานานิ ปาทกานิ กตฺวา สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปาปุณิ. โส มโนมเยเนว ฌานลาภี ๖- หุตฺวา เอโก หุตฺวา พหุธา, พหุธา หุตฺวา เอโก จ ภวิตุํ สมตฺโถ อโหสิ. อรหตฺตมคฺเคเนว จสฺส เตปิฏกญฺจ ฉ อภิญฺญา จ อาคมึสุ.