อเถกทิวสํ เอโก ปจฺเจกพุทฺโธ ภิกฺขาจารเวลาย โคปาลกสฺส ฆรทฺวารํ สมฺปตฺโต. โสปิ ตํ ทิสฺวา ภิกฺขํ ทตฺวา อตฺตานํ นิสฺสาย วสนตฺถาย ปฏิญฺญํ คณฺหิ. ปจฺเจกพุทฺโธ โคปาลกกุลสฺส อวิทูรฏฺฐาเน เอกสฺมึ วนสณฺเฑ วาสํ อุปคโต.

@๔ ฉ.ม. อุฬุงฺก..., อิ. อุลงฺก... ๕ ฉ.ม.,อิ. จรติ โคปาลโก ตสฺส สนฺติกํ คจฺฉนฺโต ตํ กุกฺกุรํ คเหตฺวา คจฺฉติ, อนฺตรามคฺเค จ วาฬมิคฏฺฐาเน วาฬมิคานํ ปลายนตฺถํ รุกฺเข วา ปาสาเณ วา ปหารํ เทติ, โสปิ กุกฺกุโร ตสฺส กรณวิธานํ ววตฺถเปสิ. ๑- อเถกทิวสํ โคปาลโก ๒- ปจฺเจกพุทฺธสฺส สนฺติเก นิสีทิตฺวา "ภนฺเต อมฺหากํ สพฺพกาลํ อาคมนํ นาม น โหติ. อยํ ปน กุกฺกุโร เฉโก, อิมสฺส อาคตสญฺญาย อมฺหากํ เคหทฺวารํ อาคจฺเฉยฺยาถา"ติ อาห. โส เอกทิวสํ "ปจฺเจกพุทฺธํ คณฺหิตฺวา เอหี"ติ กุกฺกุรํ เปเสสิ. โส ๓- กุกฺกุโร ตสฺส วจนํ สุตฺวา ภิกฺขาจารเวลายํ คนฺตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสฺส ปาทมูเล อุเรน นิปชฺชิ. ปจฺเจกพุทฺโธ "อยํ มม สนฺติกํ อาคโต"ติ ญตฺวา ปตฺตจีวรํ อาทาย มคฺคํ ปฏิปชฺชิ. โส ตสฺส วีมํสนตฺถาย นิกฺขมิตฺวา ๔- อญฺญํ มคฺคํ คณฺหิ, กุกฺกุโร ปุรโต ฐตฺวา โคปาลกมคฺคํ ๕- ปฏิปนฺนกาเล อปสกฺกิ. ยสฺมึ จ ๖- ฐาเน วาฬมิคานํ ปลายนตฺถํ โคปาลโก รุกฺขํ วา ปาสาณํ วา ปหริ, ตํ ตํ ฐานํ ปตฺวา กุกฺกุโร มหาวิรวํ วิรวิ. ตสฺส สทฺเทน วาฬมิคา ปลายนฺติ. ปจฺเจกพุทฺโธปิ กตภตฺตกิจฺจเวลาย มหนฺตํ สินิทฺธํ ปิณฺฑํ ตสฺส เทติ. โสปิ ปิณฺฑโลเภน ปจฺเจกพุทฺเธ อุตฺตริตรํ สิเนหํ กโรติ.

โคปาลโก เตมาสํ วุฏฺฐสฺส ปจฺเจกพุทฺธสฺส ๗- ติจีวรปโหนกํ สาฏกํ กตฺวา ๘- "ภนฺเต สเจ โว รุจฺจติ, อิเธว วสถ, โน เจ รุจฺจติ, ยถาสุขํ คจฺฉถา"ติ อาห. ปจฺเจกพุทฺโธ คมนาการํ ทสฺเสติ. โส โคปาลโก ปจฺเจกพุทฺธํ อนุคนฺตฺวา นิวตฺตติ. กุกฺกุโร ปจฺเจกพุทฺธสฺส อญฺญตฺถ คมนภาวํ ญตฺวา สิเนเหน ๙- อุปฺปนฺนพลวโสโก หทยผาลนํ ปตฺวา กาลํ กตฺวา ตาวตึสปุเร นิพฺพตฺติ. อถสฺส ปจฺเจกพุทฺเธน สทฺธึ คมนกาเล อุจฺจาสทฺทํ กตฺวา วาฬมิคานํ ปลายิตภาเวน เทวตาหิ สทฺธึ กเถนฺตสฺส สทฺโท สกลเทวกุลํ ๑๐- ฉาเทตฺวา อฏฺฐาสิ. โส เตเนว นามเธยฺยํ ลภิตฺวา โฆสกเทวปุตฺโต นาม ชาโต. อถสฺส ตสฺมึ สมฺปตฺตึ อนุภวนฺตสฺส มนุสฺสปเถ