[๒๗๖] อญฺญํ สตฺถารนฺติ "อยํ เม สตฺถา สตฺถุ กิจฺจํ กาตุํ อสมตฺโถ"ติ ภวนฺตเรปิ อญฺญติตฺถกรํ "อยํ เม สตฺถา"ติ เอวํ คเณฺหยฺยาติ ๔- เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ อตฺโถ.

[๒๗๗] เอกิสฺสา โลกธาตุยาติ ทสสหสฺสีโลกธาตุยา. ตีณิ หิ เขตฺตานิ ชาติเขตฺตํ อาณาเขตฺตํ วิสยเขตฺตํ. ๕- ตตฺถ ชาติเขตฺตํ นาม ทสสหสฺสีโลกธาตุ. สา หิ ตถาคตสฺส มาตุกุจฺฉิมฺหิ โอกฺกมนกาเล นิกฺขมนกาเล โพธิกาเล ๖- ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตเน อายุสงฺขารโวสฺสชฺชเน ปรินิพฺพาเน จ กมฺปติ. โกฏิสตสหสฺสจกฺกวาฬํ ปน อาณาเขตฺตนฺนาม. อาฏานาฏิยปริตฺตโมรปริตฺตธชคฺคปริตฺตรตนปริตฺตาทีนํ หิ เอตฺถ อาณา ปวตฺตติ. วิสยเขตฺตสฺส ปน ปริมาณํ นตฺถิ. พุทฺธานํ หิ "ยาวตกํ ญาณํ ตาวตกํ ๗- ๘- เญยฺยํ, ยาวตกํ เญยฺยํ ตาวตกํ ญาณํ, ญาณปริยนฺติกํ เญยฺยํ, เญยฺยปริยนฺติกํ ๘- ญาณนฺ"ติ ๙- วจนโต อวิสโย นาม นตฺถิ.

อิเมสุ ปน ตีสุ เขตฺเตสุ ฐเปตฺวา อิมํ จกฺกวาฬํ อญฺญสฺมึ จกฺกวาเฬ พุทฺธา อุปฺปชฺชนฺตีติ สุตฺตํ นตฺถิ, น อุปฺปชฺชนฺตีติ ปน อตฺถิ. ตีณิ หิ ปิฏกานิ วินยปิฏกํ สุตฺตนฺตปิฏกํ อภิธมฺมปิฏกํ. ติสฺโส สงฺคีติโย มหากสฺสปตฺเถรสฺส สงฺคีติ,

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๖๓๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “วรรคที่ ๑”