[๓๘๒] อจฺฉราสงฺฆาตมตฺตํปีติ อิทํปิ สุตฺตํ อคฺคิกฺขนฺโธปมอตฺถุปฺปตฺติยํเยว ๑- วุตฺตํ. อปฺปมตฺตาย ๒- หิ เมตฺตาย อวิปากตฺตํ ๓- นตฺถิ. ตสฺสาเยว อตฺถุปฺปตฺติยา อยํ เทสนา อารทฺธาติ เวทิตพฺพา. ตตฺถ ปฐมนฺติ "คณนานุปุพฺพโต ๔- ปฐมํ, อิทํ ปฐมํ สมาปชฺชตีติ ปฐมนฺ"ติ วิภงฺเค ๕- วุตฺตตฺถเมว. ฌานนฺติ ฌานํ นาม ทุวิธํ อารมฺมณูปนิชฺฌานญฺจ ลกฺขณูปนิชฺฌานญฺจาติ. ตตฺถ อารมฺมณูปนิชฺฌานํ นาม อฏฺฐ สมาปตฺติโย. ตา หิ ปฐวีกสิณาทิโน อารมฺมณสฺส อุปนิชฺฌานโต ๖- อารมฺมณูปนิชฺฌานนฺติ วุจฺจนฺติ. ลกฺขณูปนิชฺฌานนฺติ วิปสฺสนามคฺคผลานิ. วิปสฺสนา หิ อนิจฺจาทิวเสน สงฺขารลกฺขณสฺส อุปนิชฺฌานโต ลกฺขณูปนิชฺฌานนฺนาม, วิปสฺสนาย ปน ลกฺขณูปนิชฺฌานกิจฺจํ มคฺเคน สิชฺฌตีติ มคฺโค ลกฺขณูปนิชฺฌานํ, ผลํ สุญฺญตอนิมิตฺตอปฺปณิหิตลกฺขณสฺส นิพฺพานสฺเสว อุปนิชฺฌานโต ลกฺขณูปนิชฺฌานนฺติ วุจฺจติ. ตตฺถ อิมสฺมึ ปน อตฺเถ อารมฺมณูปนิชฺฌานํ อธิปฺเปตํ. โก ปน วาโท เย นํ พหุลีกโรนฺตีติ เย นํ ปฐมชฺฌานํ พหุลีกโรนฺติ, ปุนปฺปุนํ กโรนฺติ, เตสุ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. เสสเมตฺถ เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ.

[๓๘๓] ทุติยนฺติอาทีสุปิ "คณนานุปุพฺพโต ทุติยนฺ"ติอาทินา ๗- นเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

[๓๘๖-๓๘๗] เมตฺตนฺติ สพฺพสตฺเตสุ หิตผรณํ. เจโตวิมุตฺตินฺติ จิตฺตวิมุตฺตึ. อิธ อปฺปนามตฺตาว ๘- เมตฺตา อธิปฺเปตา. กรุณาทีสุปิ เอเสว นโย. อิเม ปน จตฺตาโร พฺรหฺมวิหารา วฏฺฏา ๙- โหนฺติ, วฏฺฏปาทา โหนฺติ, วิปสฺสนาปาทา โหนฺติ, ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารา โหนฺติ, อภิญฺญาปาทา วา นิโรธปาทา วา โหนฺติ. โลกุตฺตรา ปน น โหนฺติ. กสฺมา? สตฺตารมฺมณตฺตาติ.