@๓ ฉ.ม. สํวตฺตนโก ๔ ฉ.ม. อุปฺปนฺนา กุสลา นามาติ อิเม ปาฐา น ทิสฺสนฺติ

@๕ สี.,ฉ.ม. อุปฺปาทาทิสมงฺคิโน ๖ สี.,ฉ.ม. ชวิเต ๗ สี.,ฉ.ม. นิรุทฺธวิปาโก

@๘ ฉ.ม. สงฺขํ. เอวมุปริปิ ๙ ฉ.ม. กุสลากุสลกมฺมํ ภูมิ นาม, เต อตีตาทิเภทา โหนฺติ. เตสุ อนุสยิตกิเลสา ปน อตีตา วา อนาคตา วา ปจฺจุปฺปนฺนา วาติ น วตฺตพฺพา. อตีตกฺขนฺเธสุ อนุสยิตาปิ หิ อปฺปหีนาว โหนฺติ, อนาคตกฺขนฺเธสุ อนุสยิตาปิ หิ อปฺปหีนาว โหนฺติ, ปจฺจุปฺปนฺนกฺขนฺเธสุ อนุสยิตาปิ หิ ๑- อปฺปหีนาว โหนฺติ, อิทํ ภูมิลทฺธุปฺปนฺนํ นาม. เตนาหุ โปราณา "ตาสุ ตาสุ ภูมีสุ อสมุคฺฆาฏิตกิเลสา ๒- ภูมิลทฺธุปฺปนฺนํ นามาติ ๓- สงฺขฺยํ คจฺฉนฺตี"ติ.

อปรํปิ จตุพฺพิธํ อุปฺปนฺนํ สมุทาจารุปฺปนฺนํ อารมฺมณาธิคฺคหิตุปฺปนฺนํ อวิกฺขมฺภิตุปฺปนฺนํ อสมุคฺฆาฏิตุปฺปนฺนนฺติ. ตตฺถ สมฺปติ วตฺตมานํเยว สมุทาจารุปฺปนฺนํ นาม. สกึ จกฺขูนิ อุมฺมิเลตฺวา อารมฺมเณ นิมิตฺเต คหิเต อนุสฺสริตกฺขเณ ๔- กิเลสา นุปฺปชฺชิสฺสนฺตีติ น วตฺตพฺพา. กสฺมา? อารมฺมณสฺส อธิคหิตตฺตา. ยถา กึ? ยถา ขีรรุกฺขสฺส กุธาริยา ปหตฏฺฐาเน ๕- ขีรํ น นิกฺขมิสฺสตีติ น วตฺตพฺพํ, ๖- เอวํ. อิทํ อารมฺมณาธิคฺคหิตุปฺปนฺนํ นาม. สมาปตฺติยา อวิกฺขมฺภิตกิเลสา ปน อิมสฺมึ นาม ฐาเน น อุปฺปชฺชิสฺสนฺตีติ น วตฺตพฺพา. กสฺมา? อวิกฺขมฺภิตตฺตา. ยถา กึ? ยถา ขีรรุกฺขํ กุธาริยา อาหเนยฺยุํ, อิมสฺมึ นาม ฐาเน ขีรํ น นิกฺขเมยฺยาติ น วตฺตพฺพํ, เอวํ. อิทํ อวิกฺขมฺภิตุปฺปนฺนํ นาม. มคฺเคน อสมุคฺฆาฏิตกิเลสา ปน ภวคฺเค นิพฺพตฺตสฺสาปิ อุปฺปชฺชนฺตีติ ปุริมนเยเนว วิตฺถาเรตพฺพํ. อิทํ อสมุคฺฆาฏิตุปฺปนฺนํ นาม.