@๓ ม. เอตํ วิวาทาธิกรณํ ทีฆํ อทฺธานํ ติฏฺฐนตฺถาย. ขรตฺตายาติ ทาสโกณฺฑจณฺฑาลเวณาติ เอวํ ขรวาจาปวตฺตนตฺถาย. วาฬตฺตายาติ ปาสาณเลฑฺฑุทณฺฑาทิปฺปหรณกกฺขฬภาวตฺถาย. ๑- ภิกฺขู จ น ผาสุํ วิหริสฺสนฺตีติ อญฺญมญฺญํ วิวาทาปนฺเน ภิกฺขุสํเฆ เยปิ อุทฺเทสํ วา ปริปุจฺฉํ วา คเหตุกามา ปธานํ วา อนุยุญฺชิตุกามา, เต ผาสุํ ๒- น วิหริสฺสนฺติ. ภิกฺขุสํฆสฺมึ หิ อุโปสถปวารณาย ฐิตาย อุทฺเทสาทีหิ อตฺถิกา อุทฺเทสาทีนิ คเหตุํ น สกฺโกนฺติ, วิปสฺสกานํ จิตฺตุปฺปาโท น เอกคฺโค โหติ, ตโต วิเสสํ นิพฺพตฺเตตุํ น สกฺโกนฺติ. เอวํ ภิกฺขู จ น ผาสุํ วิหริสฺสนฺตีติ. น ทีฆตฺตายาติอาทีสุ วุตฺตปฏิปกฺขนเยน อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

อิธาติ อิมสฺมึ สาสเน. อิติ ปฏิสญฺจิกฺขตีติ เอวํ ปจฺจเวกฺขติ. อกุสลํ อาปนฺโนติ เอตฺถ อกุสลนฺติ อาปตฺติ อธิปฺเปตา, อาปตฺตึ อาปนฺโนติ อตฺโถ. กิญฺจิเทว เทสนฺติ น สพฺพเมว อาปตฺตึ, อาปตฺติยา ปน กิญฺจิเอว เทสํ อญฺญตรํ อาปตฺตินฺติ อตฺโถ. กาเยนาติ กรชกาเยน. อนตฺตมโนติ อตุฏฺฐจิตฺโต. อนตฺตมนวาจนฺติ อตุฏฺฐวาจํ. มเมวาติ มํ เอว. ตตฺถาติ ตสฺมึ อธิกรเณ. อจฺจโย อจฺจคฺคมาติ อปราโธ อติกฺกมิตฺวา มทฺทิตฺวา คโต, อหเมเวตฺถ อปราธิโก. สุงฺกทายกํว ๓- ภณฺฑสฺมินฺติ ยถา สุงฺกฏฺฐานํ ปริหริตฺวา นีเต ภณฺฑสฺมึ สุงฺกทายกํ อปราโธ อภิภวติ, โส จ ตตฺถ อปราธิโก โหติ, น ราชาโน น ราชปุริสาติ อตฺโถ. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- โย หิ รญฺญา ฐปิตํ สุงฺกฏฺฐานํ ปริหริตฺวา ภณฺฑํ หรติ, ตํ สห ภณฺฑสกเฏน อาเนตฺวา รญฺโญ ทสฺเสนฺติ. ตตฺถ เนว สุงฺกฏฺฐานสฺส โทโส อตฺถิ, น รญฺโญ น ราชปุริสานํ, ปริหริตฺวา อาคตสฺเสว ๔- ปน โทโส, เอวเมว ยํ โส ภิกฺขุ อาปตฺตึ อาปนฺโน, ตตฺถ เนว อาปตฺติยา โทโส, น โจทกสฺส. ตีหิ ปน การเณหิ ตสฺเสว ภิกฺขุโน โทโส. ตสฺส หิ อาปตฺติอาปนฺนภาเวนปิ โทโส, โจทกอนตฺตมนตายปิ โทโส, อนตฺตมนสฺส สโต ปเรสํ อาโรจเนนปิ

@๓ สี.,อิ. สุงฺกทายิกํว ๔ ฉ.ม.,อิ. คตสฺเสว โทโส. โจทกสฺส ปน โส ตํ อาปตฺตึ อาปชฺชนฺตํ อทฺทส, ตตฺถ โทโส นตฺถิ. อนตฺตมนตาย โจทนาย ๑- ปน โทโส. ตํปิ อมนสิกริตฺวา อยํ ภิกฺขุ อตฺตโน จ โทสํ ปจฺจเวกฺขนฺโต ๒- "อิติ มเมว เอตฺถ อจฺจโย อจฺจคฺคมา สุงฺกทายกํว ภณฺฑสฺมินฺ"ติ เอวํ ปฏิสญฺจิกฺขตีติ อตฺโถ. ทุติยวาเร โจทกสฺส อนตฺตมนตา จ อนตฺตมนตาย โจทิตภาโว จาติ เทฺว โทสา, เตสํ วเสน "อจฺจโย อจฺจคฺคมา"ติ เอตฺถ โยชนา กาตพฺพา. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๗๘๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “อธิกรณวรรค”