@๓ อภิ. ก. ๓๗/๔๔๑/๒๖๗ ปจฺจุปฺปนฺนญาณกถา ๔ สํ.ม. ๑๙/๓๗๔/๑๓๑ สูทสุตฺต
@๕ วิ.จุ. ๗/๓๑๘/๘๙ เสนาสนคฺคาหาปกสมฺมติ ๖ องฺ.จตุกฺก. ๒๑/๓๔/๓๙ อคฺคปฺปสาทสุตฺต อิธ ปนายํ อาทิมฺหิ ทฏฺฐพฺโพ. ตสฺมา อชฺชตคฺเคติ อชฺชตํ อาทึ กตฺวาติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. ๑- อชฺชตนฺติ อชฺชภาวํ. ๒- อชฺชทคฺเคติปิ วา ปาโฐ, ทกาโร ปทสนฺธิกโร, อชฺช อคฺคํ กตฺวาติ อตฺโถ.
ปาณุเปตนฺติ ปาเณหิ อุเปตํ, ยาว เม ชีวิตํ ปวตฺตติ, ตาว อุเปตํ, อนญฺญสตฺถุกํ ตีหิ สรณคมเนหิ สรณคตํ อุปาสกํ กปฺปิยการกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ ชานาตุ. อหญฺหิ สเจปิ เม ติขิเณน อสินา สีสํ ฉินฺเทยฺยุํ, เนว พุทฺธํ "น พุทฺโธ"ติ วา ธมฺมํ "น ธมฺโม"ติ วา สํฆํ "น สํโฆ"ติ วา วเทยฺยนฺติ เอวํ อตฺตสนฺนิยฺยาตเนน สรณํ คนฺตฺวา จตูหิ ปจฺจเยหิ ปวาเรตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ติกฺขตฺตุํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามีติ.
[๑๗] สตฺตเม ชาณุสฺโสณีติ ชาณุสฺโสณีติ ฐานนฺตรํ กิร นาเมตํ ๓- ฐานนฺตรํ, ตํ เยน กุเลน ลทฺธํ, ตํ ชาณุสฺโสณิกุลนฺติ วุจฺจติ. อยํ หิ ๔- ตสฺมึ กุเล ชาตตฺตา รญฺโญ สนฺติกา ๕- จ ลทฺธชาณุสฺโสณิสกฺการตฺตา ชาณุสฺโสณีติ วุจฺจติ. เตนุปสงฺกมีติ "สมโณ กิร โคตโม ปณฺฑิโต พฺยตฺโต พหุสฺสุโต"ติ สุตฺวา "สเจ โส ลิงฺควิภตฺติการกาทิเภทํ ชานิสฺสติ, อเมฺหหิ ญาตเมว ชานิสฺสติ, อญฺญาตํ กึ ชานิสฺสติ. ญาตเมว กเถสฺสติ, อญฺญาตํ กึ กเถสฺสตี"ติ จินฺเตตฺวา มานทฺธชํ ปคฺคยฺห สีฆํ อุกฺขิปิตฺวา มหาปริวาเรหิ ปริวุโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. กตตฺตา จ พฺราหฺมณ อกตตฺตา จาติ สตฺถา ตสฺส วจนํ สุตฺวา "อยํ พฺราหฺมโณ อิธ อาคจฺฉนฺโต น ชานิตุกาโม อตฺถคเวสี หุตฺวา อาคโต, มานทฺธชํ ๖- ปคฺคยฺห สีฆํ อุกฺขิปิตฺวา อาคโต. กินฺนุ ขฺวสฺส ยถา ปญฺหาย อตฺถํ อาชานาติ, ๗- เอวํ กถิเต วุฑฺฒิ ภวิสฺสติ, อุทาหุ ยถา น ชานาตี"ติ จินฺเตตฺวา "ยถา น ชานาติ, เอวํ กถิเต วุฑฺฒิ ภวิสฺสตี"ติ ญตฺวา "กตตฺตา จ พฺราหฺมณ อกตตฺตา จา"ติ อาห.