@๗ ฉ.ม.,อิ. อิติ อชฺฌตฺต..... ๘ ก. ปยุตฺโต. เอวมุปริปิ โสตาปนฺนสกทาคามิอนาคามีนํ อริยสาวกานํ เอตนฺนามํ. ยถา หิ มหาอรญฺเญ ขทิรวนสาลวนาทีนิ ถมฺโภ ตุลาสงฺฆาโฏติ นามํ น ลภนฺติ, ขทิรวนํ สาลวนนฺติ นามเมว ลภนฺติ. ยทา ปน ตโต รุกฺขา ติณฺหาย ๑- กุฐาริยา ฉินฺทิตฺวา ถมฺภาทิ- สณฺฐาเนน ตจฺฉิตา โหนฺติ, ตทา ถมฺโภ ตุลาสงฺฆาโฏติ นามํ ลภนฺติ. เอวเมว อปริจฺฉินฺนภโว พหลกิเลโส ปุถุชฺชโน เอตํ นามํ น ลภติ, ภวํ ปริจฺฉินฺทิตฺวา กิเลเส ตนุเก กตฺวา ฐิตา โสตาปนฺนาทโยว ลภนฺติ.

อิมสฺส จ ปนตฺถสฺส วิภาวนตฺถํ อิทํ วจฺฉกสาโลปมฺมํ เวทิตพฺพํ:- วจฺฉกสาลํ หิ กตฺวา อนฺโต ขาณุเก โกฏฺเฏตฺวา วจฺฉเก โยตฺเตหิ พนฺธิตฺวา เตสุ อุปนิพนฺธนฺติ, โยตฺเตสุ อปฺปโหนฺเตสุ กณฺเณสุปิ คเหตฺวา ตตฺถ วจฺฉเก ปเวเสนฺติ, อนฺโตสาลาย โอกาเส อปฺปโหนฺเต พหิ ขาณุเก โกฏฺเฏตฺวาปิ เอวเมว กโรนฺติ. ตตฺถ โกจิ อนฺโต พทฺโธ วจฺฉโก พหิ นิปนฺโน โหติ, โกจิ พหิ พทฺโธ อนฺโต นิปนฺโน, โกจิ อนฺโต พทฺโธ อนฺโต นิปนฺโน, โกจิ พหิ พทฺโธ พหิเรว ๒- นิปนฺโน. โกจิ อนฺโต ๓- อพทฺโธว จรติ, พหิปิ อพทฺโธว. ตตฺถ อนฺโต พทฺธสฺส พหิ นิปนฺนสฺส พนฺธนํ ทีฆํ โหติ. โส หิ อุณฺหาทีหิ ปีฬิโต นิกฺขมิตฺวา พหิ วจฺฉกานํ อนฺตเร ๔- นิปชฺชติ. พหิ พทฺเธ อนฺโต นิปนฺเนปิ เอเสว นโย. โย ปน อนฺโต พทฺโธ อนฺโตว นิปนฺโน, ตสฺส พนฺธนํ รสฺสํ โหติ. พหิ พทฺเธ พหิ นิปนฺเนปิ ๖- เอเสว นโย. อุโภปิ หิ เต ทิวสํ ๕- ขาณุกํ อนุปริคนฺตฺวา ตตฺเถว ๗- สยนฺติ. โย ปน อนฺโต อพทฺโธ ตตฺเถว วจฺฉกานํ อนฺตเร วิจรติ, อยํ สยิตวจฺฉโก กณฺเณ คเหตฺวา วจฺฉกานํ อนฺตเร วิสฺสฏฺโฐ ทิวสํ อญฺญตฺถ อคนฺตฺวา ตตฺเถว จรติ. พหิทฺธา อพทฺเธปิ ตตฺเถว วิจรนฺเตปิ เอเสว นโย.

ตตฺถ วจฺฉกสาลา วิย ตโย ภวา เวทิตพฺพา. วจฺฉกสาลาย ขาณุกา วิย

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๘๓๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “สมจิตตวรรค”