กุสลากุสเลสุ ปน ยํ พหุลํ โหติ, ตํ ยพฺพหุลํ นาม. ตํ ทีฆรตฺตํ ลทฺธาเสวนวเสน เวทิตพฺพํ. ยํ วา พลวกุสลกมฺเมสุ โสมนสฺสกรํ, อกุสลกมฺเมสุ สนฺตาปกรํ, เอตํ ยพฺพหุลํ นาม. ยเทตํ ยถา นาม ทฺวีสุ มลฺเลสุ ยุทฺธภูมึ โอติณฺเณสุ โย พลวา, โส อิตรํ ปาเตตฺวา คจฺฉติ, เอวเมว อิตรํ ทุพฺพลกมฺมํ อวตฺถริตฺวา ยํ อาเสวนวเสน วา พหุลํ, มหาสนฺตาปวเสน ๑- วา พลวํ, ตํ วิปากํ เทติ ทุฏฺฐคามณิอภยรญฺโญ กมฺมํ วิย.

โส กิร จุลฺลงฺคณิยยุทฺเธ ปราชิโต วฬวํ อารุยฺห ปลายิ. ตตฺถ ๒- จูฬุปฏฺฐาโก ติสฺสามจฺโจ นาม เอกโกว ปจฺฉโต อโหสิ. โส ๓- เอกํ อฏวึ ปวิสิตฺวา นิสินฺโน ชิฆจฺฉาย พาธยมานาย ๔- "ภาติกติสฺส อติวิย โน ชิฆจฺฉา พาธติ, กึ กริสฺสามา"ติ อาห. อตฺถิ เทว มยา สาฏกนฺตเร ฐเปตฺวา เอกํ สุวณฺณสรกภตฺตํ อาภตนฺติ. เตนหิ อาหราติ. โส นีหริตฺวา รญฺโญ ปุรโต ฐเปสิ. ราชา ทิสฺวา "ตาต จตฺตาโร โกฏฺฐาเส กโรหี"ติ อาห. มยํ ตโย ชนา, กสฺมา เทโว ๕- จตฺตาโร โกฏฺฐาเส กาเรตีติ. ภาติกติสฺส ยโต ปฏฺฐาย อหํ อตฺตานํ สรามิ, น เม อยฺยานํ อทตฺวา อาหาโร ปริภุตฺตปุพฺโพ อตฺถิ, สฺวาหํ อชฺชปิ อทตฺวา น ปริภุญฺชิสฺสามีติ. โส จตฺตาโร โกฏฺฐาเส อกาสิ. ราชา "กาลํ โฆเสหี"ติ อาห. ฉฑฺฑิตารญฺเญ กุโต อยฺเย ลภิสฺสามิ ๖- เทวาติ. "นายํ ตว ภาโร, สเจ มม สทฺธา อตฺถิ, อยฺเย ลภิสฺสามิ, วิสฺสฏฺโฐ กาลํ โฆเสหี"ติ อาห. โส "กาโล ภนฺเต กาโล ภนฺเต"ติ ติกฺขตฺตุํ กาลํ โฆเสสิ.

อถสฺส โพธยมาลกมหาติสฺสตฺเถโร ๗- ตํ สทฺทํ ทิพฺพาย โสตธาตุยา สุตฺวา "กตฺถายํ สทฺโท"ติ ตํ อาวชฺเชนฺโต "อชฺช ทุฏฺฐคามณิอภยมหาราชา ยุทฺธปราชิโต อฏวึ ปวิสิตฺวา นิสินฺโน เอกํ สรกภตฺตํ จตฺตาโร โกฏฺฐาเส กาเรตฺวา `เอกํ