วรรคที่ ๑
15. Aṭṭhānapāli
1. Paṭhamavaggavaṇṇanā
[268] Aṭṭhānapāliyaṃ aṭṭhānanti hetupaṭikkhePo. Anavakāsoti paccayapaṭikkhePo. Ubhayenāpi kāraṇameva paṭikkhipati. Kāraṇañhi tadāyattavuttitāya attano phalassa ṭhānanti vuttaṃ. Yanti yena kāraṇena. Diṭṭhisampannoti maggadiṭṭhisampanno sotāpanno ariyasāvako. Tassa hi diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṃ saddhammaṃ itipi, passati imaṃ saddhammaṃ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotasamāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṃ āhacca tiṭṭhati itipi bahūni nāmāni honti. Kañci saṅkhāranti catubhūmikesu saṅkhāresu kañci ekaṃ saṅkhāraṃpi. Niccato upagaccheyyāti niccoti gaṇheyya. Netaṃ ṭhānaṃ vijjatīti etaṃ kāraṇaṃ natthi na upalabbhati. Yaṃ puthujjanoti yena kāraṇena puthujjano. Ṭhānametaṃ vijjatīti etaṃ kāraṇaṃ atthi. Sassatadiṭṭhiyā hi so tebhūmikesu saṅkhāresu kañci saṅkhāraṃ niccato gaṇheyyāti attho. Catubhūmikasaṅkhārā pana tejussadattā divasasantatto ayoguḷo viya makkhikānaṃ, diṭṭhiyā vā aññesaṃ vā akusalānaṃ ārammaṇaṃ na honti. Iminā nayena kañci saṅkhāraṃ sukhatotiādīsu attho veditabbo.
[269] Sukhato upagaccheyyāti "ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā"ti evaṃ attadiṭṭhivasena sukhato gāhaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Diṭṭhivippayuttacittena pana ariyasāvako pariḷāhābhibhūto pariḷāhavūpasamatthaṃ mattahatthiparitāsito viya ca sekkhabrāhmaṇo gūthaṃ kañci saṅkhāraṃ sukhato nupagacchati.