วรรคที่ ๑
16. Ekadhammapāli
1. Paṭhamavaggavaṇṇanā
[296] Ekadhammapāliyaṃ ekadhammoti ekasabhāvo. Ekantanibbidāyāti ekantena vaṭṭe nibbindanatthāya ukkaṇṭhanatthāya. Virāgāyāti vaṭṭe virajjanatthāya, rāgādīnaṃ vā kilesānaṃ virajjanāya vigamāya. Nirodhāyāti rāgādīnaṃ nirodhāya appavattikaraṇatthāya, vaṭṭassa vā nirujjhanatthāya. Upasamāyāti kilesavūpasamatthāya. Abhiññāyāti aniccādivasena lakkhaṇattayaṃ āropetvā abhijānanatthāya. Sambodhāyāti catunnaṃ saccānaṃ bujjhanatthāya, "bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇan"ti evaṃ vuttassa vā catumaggañāṇassa paṭivijjhanatthāya. Nibbānāyāti apaccayanibbānassa sacchikaraṇatthāya.
Iti bhagavā imehi sattahi padehi buddhānussatikammaṭṭhānassa vaṇṇaṃ kathesi. Kasmā? mahājanassa ussāhajananatthaṃ visakaṇṭakavāṇijo viya attano paṇḍitatāya. Visakaṇṭakavāṇijo nāma guḷavāṇijo vuccati. So kira vāṇijo khaṇḍasakkarādīni sakaṭenādāya paccantagāmaṃ gantvā "visakaṇṭakaṃ gaṇhatha, visakaṇṭakaṃ gaṇhathā"ti ugghosesi. Taṃ sutvā gāmikā "visaṃ nāma kakkhalaṃ ghoraṃ. Yo naṃ khādati, so marati. Kaṇṭakaṃpi vijjhitvā māreti, ubhopete kakkhalā, ko ettha ānisaṃso"ti gehadvārāni thakesuṃ, dārake ca palāpesuṃ. Taṃ disvā vāṇijo "avohārakusalā ime gāmikā, handa ne upāyena gaṇhāpessāmī"ti "atimadhuraṃ gaṇhatha, atisādhuṃ gaṇhatha, guḷaṃ phāṇitaṃ sakkaraṃ samagghaṃ labbhati, kuṭamāsakakuṭakahāpaṇādīhipi labbhatī"ti ugghosesi. Taṃ sutvā gāmikā haṭṭhapahaṭṭhā vaggavaggā gantvā taṃ bahuṃpi mūlaṃ datvā aggahesuṃ.