3. Saṅkhārasuttavaṇṇanā

[23] Tatiye sabyāpajjhanti sadukkhaṃ. Kāyasaṅkhāranti kāyadvāre cetanārāsiṃ. Abhisaṅkharotīti āyūhati rāsiṃ karoti piṇḍaṃ karoti. Vacīmanodvāresupi eseva nayo. Sabyāpajjhaṃ lokanti sadukkhaṃ lokaṃ. Sabyāpajjhā phassā phusantīti sadukkhā vipākaphassā phusanti. Sabyāpajjhaṃ vedanaṃ vediyatīti sadukkhaṃ vipākavedanaṃ vediyati, gilānābādhaṃ nirassādanti attho. Seyyathāpi sattā nerayikāti yathā niraye nibbattasattā ekantadukkhaṃ vedanaṃ vediyanti, evaṃ vediyatīti attho. Kiṃ pana tattha upekkhā vedanā natthīti? atthi, dukkhavedanāya pana balavabhāvena sā abbohārikaṭṭhāne ṭhitā. Iti nirayova nirayassa upamaṃ katvā āhaṭo. Tatra paṭibhāgaupamā kira nāma esā.

Seyyathāpi devā subhakiṇhāti idhāpi devalokova devalokassa upamaṃ katvā āhaṭo. Yasmā pana heṭṭhimesu brahmalokesu sappītikajjhānavipāko vattati, subhakiṇhesu nippītiko ekantasukhova, tasmā te agahetvā subhakiṇhāva kathitā. Iti ayaṃpi tatra paṭibhāgaupamāti veditabbā.

Vokiṇṇasukhadukkhanti missakasukhadukkhaṃ. Seyyathāpi manussāti manussānaṃ hi kālena sukhaṃ hoti kālena dukkhaṃ. Ekacce ca devāti kāmāvacaradevā. Tesaṃpi kālena sukhaṃ hoti kālena dukkhaṃ. Tesaṃ hi hīnatarānaṃ mahesakkhatarā devatā disvā āsanā vuṭṭhātabbaṃ hoti, maggā ukkamitabbaṃ, pārutavatthaṃ apanetabbaṃ, añjalikammaṃ kātabbaṃ, taṃ sabbaṃpi dukkhannāma hoti. Ekacce ca vinipātikāti vemānikapetā. Te hi kālena sampattiṃ anubhavanti kālena kammanti