6. Sāḷhasuttavaṇṇanā

[67] Chaṭṭhe migāranattāti migāraseṭṭhino nattā. Pekhuṇiyanattāti pekhuṇiyaseṭṭhino nattā. Upasaṅkamiṃsūti bhuttapātarāsā dāsakammakaraparivutā upasaṅkamiṃsu. Tesaṃ kira purebhatte pubbaṇhasamaye gehe eko pañho samuṭṭhito, taṃ pana kathetuṃ okāso nāhosi. Te "taṃ pañhaṃ sossāmā"ti therassa santikaṃ gantvā vanditvā tuṇhī nisīdiṃsu. Thero "gāmantasamuṭṭhitaṃ pañhaṃ sotuṃ āgatā bhavissantī"ti tesaṃ manaṃ ñatvā tatheva pañhaṃ ārabhanto etha tumhe sāḷhātiādimāha. Tattha atthi lobhoti lubbhanasabhāvo lobho nāma atthīti pucchati. Abhijjhāti kho ahaṃ sāḷhā etamatthaṃ vadāmīti etaṃ lobhasaṅkhātaṃ atthaṃ ahaṃ "abhijjhā"ti vadāmi, "taṇhā"ti vadāmīti samuṭṭhitapañhassa atthaṃ dīpento āha. Evaṃ sabbavāresu nayo netabbo.

So evaṃ pajānātīti so cattāro brahmavihāre bhāvetvā ṭhito ariyasāvako samāpattito vuṭṭhāya vipassanaṃ ārabhanto evaṃ pajānāti. Atthi idanti atthi dukkhasaccaṃ dukkhasaccasaṅkhātaṃ khandhapañcakaṃ nāmarūpavasena paricchinditvā pajānanto esa "evaṃ pajānāti atthi idan"ti vutto. Hīnanti samudayasaccaṃ.

Imassa saññāgatassa uttariṃ nissaraṇanti imassa vipassanāsaññāsaṅkhātassa saññāgatassa uttariṃ nissaraṇaṃ nāma nibbānaṃ, taṃ atthīti iminā nirodhasaccaṃ dasseti. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇanti ekūnavīsatividhaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ kathitaṃ. Ahu pubbe lobhoti pubbe me lobho ahosi. Tadahu akusalanti taṃ akusalaṃ nāma ahosi, tadā vā akusalaṃ nāma ahosi. Iccetaṃ kusalanti iti etaṃ kusalaṃ, tasseva akusalassa natthibhāvaṃ kusalaṃ khemanti sandhāya vadati. Nicchātoti nittaṇho. Nibbutoti abbhantare santāpakarānaṃ kilesānaṃ abhāvena nibbuto. Sītibhūtoti sītalībhūto. Sukhapaṭisaṃvedīti kāyikacetasikassa sukhassa paṭisaṃveditā. Brahmabhūtenāti seṭṭhabhūtena. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.