Parikappe na saṇṭhātīti idaṃ pañhāpucchanepi pañhākathanepi labbhati. Kathaṃ? Ekacco hi "pañhaṃ pucchissāmī"ti kaṇṭhaṃ sodheti, so itarena "idaṃ nāma tvaṃ pucchissasī"ti vutto ñātabhāvaṃ ñtavā "na etaṃ aññaṃ pucchissāmī"ti vadati. Pañhaṃ puṭṭhopi "pañhaṃ kathessāmī"ti hanuṃ saṃsodheti, so itarena "idaṃ nāma kathessasī"ti vutto ñātabhāvaṃ ñatvā "na etaṃ, aññaṃ kathessāmī"ti vadati. Evaṃ parikappe na saṇṭhāti nāma.

Aññavāde na saṇṭhātīti ñātavāde jānitavāde na saṇṭhāti. Kathaṃ? Ekacco pañhaṃ pucchati, taṃ itaro "manāpo tayā pañho pucchito, kahaṃ te

Itaropi pucchitabbaniyāmeneva pañhaṃ pucchitvāpi tassa kathāya "apañhaṃ nu kho pucchitan"ti vimatiṃ karoti. Aparo pañhaṃ puṭṭho katheti, tamañño "suṭṭhu te pañho kathito, kattha te uggahito, pañhaṃ kathentena nāma evaṃ kathetabbo"ti vadati. Itaro kathetabbaniyāmeneva pañhaṃ kathetvāpi tassa kathāya "apañho nu kho mayā kathito"ti vimatiṃ karoti.

Paṭipadāya na saṇṭhātīti paṭipattiyaṃ na tiṭṭhati, vattaṃ ajānitvā apucchitabbaṭṭhāne pucchatīti attho. Ayaṃ hi pañho nāma cetiyaṅgaṇe pucchitena na kathetabbo, tathā bhikkhācāramagge gāmaṃ piṇḍāya caraṇakāle. Āsanasālāya nisinnakāle yāguṃ vā bhattaṃ vā gahetvā nisinnakālepi paribhuñjitvā nisinnakālepi divāvihāraṭṭhānagamanakālepi. Divāṭṭhānepi nisinnakāle pana okāsaṃ kāretvā pucchantassa kathetabbo, akāretvā pucchantassa na kathetabbo. Idaṃ vattaṃ ajānitvā pucchanto paṭipadāya na saṇṭhāti nāma. Evaṃ santāyaṃ bhikkhave puggalo akaccho hotīti bhikkhave etaṃ imasmiñca kāraṇe sati ayaṃ puggalo na kathetuṃ yutto nāma hoti.

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๑,๑๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “กถาวัตถุสูตร”