2. Nīvaraṇappahānavaggavaṇṇanā

[11] Dutiyassa paṭhame ekadhammaṃpīti ettha "tasmiṃ kho pana samaye dhammā hontī"tiādīsu viya nissattaṭṭhena dhammo veditabbo. Tasmā ekadhammaṃpīti nissattaṃ ekaṃ sabhāvaṃpīti ayamettha attho. Anuppanno vāti ettha pana "bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya yāvatā bhikkhave sattā apadā vā dvipadā vā"ti evamādīsu viya samuccayattho vāsaddo daṭṭhabbo, na vikappattho. Ayañhettha attho:- yena dhammena anuppanno ca kāmacchando uppajjati, uppanno ca kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattati, tamahaṃ yathā subhanimittaṃ, evaṃ aññaṃ na passāmīti. Tattha anuppannoti ajāto asañjāto apātubhūto asamudāgato. Kāmacchandoti "yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandi kāmataṇhā"tiādinā nayena vitthāritaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ. Uppajjatīti nibbattati pātubhavati. So panesa asamudācāravasena vā ananubhūtārammaṇavasena vā anuppanno uppajjatīti veditabbo. Aññathā hi anamatagge saṃsāre anuppanno nāma natthi.

Tattha ekaccassa vattavasena kileso na samudācarati, ekaccassa ganthadhutaṅgasamādhi- vipassanānavakammakatānaṃ aññataravasena. Kathaṃ? ekacco hi vattasampanno hoti, tassa dveasīti khuddakavattāni cuddasa mahāvattāni cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇapānīyamāḷakauposathā- gāraāgantukagamikavattāni ca karontasseva kileso okāsaṃ na labhati. Aparabhāge panassa vattaṃ vissajjetvā bhinnavattassa carato ayonisomanasikārañceva sativossaggañca āgamma uppajjati. Evaṃpissa asamudācāravasena anuppanno uppajjati nāma.