@3 cha.Ma. vivaṭṭetvā 4 cha.Ma. assaddhiye 5 cha.Ma. kosajje 6 cha.Ma. muṭṭhassacce

@7 cha.Ma. uddhacce 8 cha.Ma. bhāvanānayo 9 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati Vuttānaṃ sattannaṃ ādipadānaṃ tāva ayamettha vaṇṇanā :- satisambojjhaṅge tāva saraṇaṭṭhena sati, sā panesā upaṭṭhānalakkhaṇā, apilāpanalakkhaṇā vā. Vuttaṃpi cetaṃ:- "yathā mahārāja rañño bhaṇḍāgāriko rañño sāpateyyaṃ apilāpeti `ettakaṃ mahārāja hiraññaṃ, ettakaṃ suvaṇṇaṃ, ettakaṃ sāpateyyan'ti. Evameva kho mahārāja sati uppajjamānā kusalākusalasāvajjānavajjahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme apilāpeti sarāpeti ime cattāro satipaṭṭhānā"ti vitthāro. Apilāpanarasā, kiccavaseneva hissā etaṃ lakkhaṇaṃ therena vuttaṃ. Asammosarasā vā, gocarābhimukhībhāvapaccupaṭṭhānā. Evaṃ satisambojjhaṅgo.

Tattha bodhiyā, bodhissa vā aṅgoti bojjhaṅgo. Kiṃ vuttaṃ hoti? yā hi ayaṃ dhammasāmaggiyā lokiyalokuttaramaggakkhaṇe uppajjamānāya līnuddhacca- patiṭṭhānāyūhanakāmasukhaattakilamathānuyogaucchedasassatābhinivesādīnaṃ anekesaṃ upaddavānaṃ paṭipakkhabhūtāya satidhammavicayaviriyapītipassaddhisamādhiupekkhāsaṅkhātāya dhammasāmaggiyā ariyasāvako bujjhatīti katvā bodhīti vuccati, bujjhatīti kilesasantānaniddāya vuṭṭhahati, cattāri vā ariyasaccāni paṭivijjhati, nibbānameva vā sacchikarotīti vuttaṃ hoti. Yathāha "satta bojjhaṅge bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho"ti. Tassā dhammasāmaggisaṅkhātāya bodhiyā aṅgotipi bojjhaṅgo jhānaṅgamaggaṅgādayo viya. Sesaṃ yathāvuttappakārāya etāya dhammasāmaggiyā bujjhatīti katvā ariyasāvako bodhīti vuccati, tassa aṅgotipi bojjhaṅgo senaṅgarathaṅgādayo viya. Tenāhu aṭṭhakathācariyā "bujjhanakassa ca puggalassa aṅgāti bojjhaṅgā"ti.

Apica "bojjhaṅgāti kenaṭṭhena bojjhaṅgā? bodhāya saṃvattantīti bojjhaṅgā, Bujjhantīti bojjhaṅgā, anubujjhantīti bojjhaṅgā, paṭibujjhantīti bojjhaṅgā,