Issarādhipacce rajjeti cakkavattirajjaṃ sandhāyevamāha. Āpādakāti vaḍḍhakā anupālakā. Puttā hi mātāpitūhi vaḍḍhitā ceva anupālitā ca. Posakāti hatthapāde vaḍḍhetvā hadayalohitaṃ pāyetvā posakā. Puttā hi mātāpitūhi suṭṭhu bhatā annapānādīhi paṭijaggitā. Imassa lokassa dassetāroti sace hi mātāpitaro jātadivaseyeva puttaṃ pāde gahetvā araññe vā nadiyaṃ vā papāte vā khipeyyuṃ, imasmiṃ loke iṭṭhāniṭṭhārammaṇaṃ na passeyya. Evaṃ akatvā āpāditattā positattā esa imasmiṃ loke iṭṭhāniṭṭhārammaṇaṃ mātāpitaro nissāya passatīti tyassa imassa lokassa dassetāro nāma honti. Samādapetīti gaṇhāpeti. Imasmiṃ sutte saddhāsīlacāgapaññā lokiyalokuttaramissakā kathitā. Dhammasenāpatisāriputtattherasadisova bhikkhu tesu patiṭṭhāpeti nāmāti veditabbo.

[35] Tatiye tenupasaṅkamīti so hi brāhmaṇo "samaṇo kira gotamo kathitaṃ vissajjeti, pucchāyassa virajjanaṃ nāma natthi. Ahamassa aparajjanapañhaṃ abhisaṅkharissāmī"ti paṇītaṃ bhojanaṃ bhuñjitvā gabbhadvāraṃ pidahitvā nisinno cintetuṃ ārabhi. Athassa etadahosi "imasmiṃ ṭhāne uccāsaddamahāsaddo vattati, cittaṃ na ekaggaṃ hoti, bhūmigharaṃ kāressāmī"ti bhūmigharaṃ kāretvā tattha pavisitvā "evaṃ puṭṭho evaṃ kathessāmī"ti ekaṃ gaṇhitvā ekaṃ vissajjento sakaladivase kiñci passituṃ nāsakkhi. Tassa imināva nīhārena cattāro māsā vītivattā. So catunnaṃ māsānaṃ accayena ubhatokoṭikapañhaṃ nāma addasa. Evaṃ kirassa ahosi "ahaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā `kiṃvādī bhavan'ti pucchissāmi. Sace `kiriyavādimhī'ti vakkhati, `sabbākusalānaṃ nāma tumhe kiriyaṃ vadethā'ti naṃ niggaṇhissāmi, sace `akiriyavādimhī'ti vakkhati, `kusaladhammānaṃ nāma tumhe akiriyaṃ vadethā'ti naṃ niggaṇhissāmi. Ubhatokoṭikapañhaṃ puṭṭho neva uggilituṃ sakkhissati na niggilituṃ. Evaṃ mama jayo bhavissati, samaṇassa gotamassa parājayo"ti uṭṭhāya apphoṭetvā bhūmigharā nikkhamma "evarūpaṃ pañhaṃ pucchantena na ekakena gantuṃ vaṭṭatī"ti nagare ghosanaṃ kāretvā sakalanāgarena parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami. Kiṃvādīti kiṃladdhiko. Kimakkhāyīti kiṃ nāma sāvakānaṃ paṭipadaṃ akkhāsīti pucchi. Athassa bhagavā catūhi māsehi pañhaṃ abhisaṅkharitvā "diṭṭho me samaṇassa gotamassa parājayapañho"ti mānaṃ paggayha āgatabhāvaṃ ñatvā ekapadeneva taṃ pañhaṃ bhindanto kiriyavādī cāhaṃ brāhmaṇa akiriyavādī cāti āha. Atha brāhmaṇo attano mānaṃ apanetvā bhagavantaṃ āyācanto yathākathaṃ panātiādimāha. Sesamettha uttānamevāti.

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๘๓๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “สมจิตตวรรค”