@disāpharaṇavasena 4 Ma....ayasalākasatthaṅkusādīni 5 cha.Ma. appaticchitapaheṇakaṃ viya

[18] Aṭṭhame ārabbhadhātūtiādīsu ārabbhadhātu nāma paṭhamaviriyaṃ. Nikkamadhātu nāma kosajjato nikkhantattā tato balavataraṃ. Parakkamadhātu nāma paraṃ paraṃ ṭhānaṃ akkamanato tato balavataraṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana "ārambho cetaso kāmānaṃ panudanāya, nikkamo cetaso paṭighātāya, parakkamo cetaso bandhanacchedāyā"ti vatvā "tīhi cetehi adhimattaviriyameva kathitan"ti vuttaṃ.

Āraddhaviriyassāti paripuṇṇaviriyassa ceva paggahitaviriyassa ca. Tattha catudosāpagataṃ viriyaṃ āraddhanti veditabbaṃ. Na ca atilīnaṃ na ca atipaggahitaṃ, na ca ajjhattaṃ saṅkhittaṃ, na ca bahiddhā vikkhittaṃ. Tadetaṃ duvidhaṃ hoti kāyikaṃ cetasikañca. Tattha "idha bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhetī"ti evaṃ rattindivasaṃ pañca koṭṭhāse kāyena ghaṭato vāyamato kāyikaviriyaṃ veditabbaṃ. "na tāvāhaṃ ito leṇā nikkhamissāmi, yāva me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccatī"ti evaṃ okāsaparicchedena vā, "na tāvāhaṃ imaṃ pallaṅkaṃ bhindissāmī"ti evaṃ nisajjādiparicchedena vā mānasaṃ bandhitvā ghaṭentassa vāyamantassa cetasikaviriyanti veditabbaṃ. Tadubhayampi idha vaṭṭati. Duvidhenāpi hi iminā viriyena āraddhaviriyassa anuppannañceva thīnamiddhaṃ nuppajjati, uppannañca thīnamiddhaṃ pahīyati milakkhatissattherassa viya, gāmantapabbhāravāsimahāsivattherassa viya, pītimallakattherassa viya, kuṭumbiyaputtatissattherassa viya ca. Etesu hi purimā tayo aññe ca evarūpā kāyikaviriyena āraddhaviriyā, kuṭumbiyaputtatissatthero aññe ca evarūpā cetasikaviriyena āraddhaviriyā, uccavālukavāsimahānāgatthero pana dvīhipi viriyehi āraddhaviriyova. Thero kira ekaṃ sattāhaṃ caṅkamati, ekaṃ tiṭṭhati, ekaṃ nisīdati, ekaṃ nipajjati. Mahātherassa ekairiyāpathopi asappāyo nāma natthi, catutthe sattāhe vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahatte patiṭṭhāsi.

เล่มที่ ๒๐ อังคุตตรนิกาย เอก-ทุก-ติกนิบาต๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “วรรคที่ ๒”