อธิปไตยสูตร
TIPITAKA Volume 20 : PALI ROMAN Sutta Pitaka Vol 12 : Sutta. Aṅ. (1): eka-duka-tikanipātā
[479] 40 Tīṇīmāni bhikkhave ādhipateyyāni katamāni tīṇi attādhipateyyaṃ lokādhipateyyaṃ dhammādhipateyyaṃ . katamañca bhikkhave attādhipateyyaṃ idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito na piṇḍapātahetu na senāsanahetu @Footnote: 1 Ma. ye madā . 2 Po. Ma. khemataṃ. Na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito apica khomhi otiṇṇo jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇo dukkhapareto appevanāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti ahañceva kho pana yādisake kāme ohāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito tādisake vā kāme pariyeseyyaṃ tato vā pāpiṭṭhataraṃ 1- na metaṃ assa paṭirūpanti so iti paṭisañcikkhati āraddhaṃ kho pana me viriyaṃ bhavissati asallīnaṃ upaṭṭhitā sati appamuṭṭhā 2- passaddho kāyo asāraddho samāhitaṃ cittaṃ ekagganti so attānaṃyeva ādhipateyyaṃ 3- karitvā akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti sāvajjaṃ pajahati anavajjaṃ bhāveti suddhaṃ attānaṃ pariharati idaṃ vuccati bhikkhave attādhipateyyaṃ. {479.1} Katamañca bhikkhave lokādhipateyyaṃ idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito na piṇḍapātahetu na senāsanahetu na itibhavābhavahetu āgārasmā anagāriyaṃ pabbajito apica khomhi otiṇṇo jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇo dukkhapareto appevanāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti ahañceva kho pana evaṃ pabbajito samāno kāmavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ byāpādavitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakkeyyaṃ mahā kho @Footnote: 1 Ma. pāpiṭṭhatare . 2 Ma. Yu. asamumaṭṭhā . 3 Po. Ma. adhipatiṃ. Panāyaṃ lokasannivāso mahantasmiṃ kho pana lokasannivāse santi samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno te dūratopi passanti āsannāpi na dissanti cetasāpi cittaṃ pajānanti 1- tepi maṃ evaṃ jāneyyuṃ passatha bho imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehīti devatāpi kho santi iddhimantiniyo dibbacakkhukā paricittaviduniyo tā dūratopi passanti āsannāpi na dissanti cetasāpi cittaṃ pajānanti tāpi maṃ evaṃ jāneyyuṃ passatha bho imaṃ kulaputtaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehīti so iti paṭisañcikkhati āraddhaṃ kho pana me viriyaṃ bhavissati asallīnaṃ upaṭṭhitā sati appamuṭṭhā passaddho kāyo asāraddho samāhitaṃ cittaṃ ekagganti so lokaṃyeva ādhipateyyaṃ karitvā akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti sāvajjaṃ pajahati anavajjaṃ bhāveti suddhaṃ attānaṃ pariharati idaṃ vuccati bhikkhave lokādhipateyyaṃ. {479.2} Katamañca bhikkhave dhammādhipateyyaṃ idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati na kho panāhaṃ cīvarahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito na piṇḍapātahetu na senāsanahetu na itibhavābhavahetu agārasmā anagāriyaṃ pabbajito apica khomhi otiṇṇo jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi @Footnote: 1 Po. Ma. Yu. jānanti. ito paraṃ īdisameva. Dukkhotiṇṇo dukkhapareto appevanāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti santi kho pana